مطالعه توزیع فضایی، شیوه های نمونه گیری و دینامیسم جمعیت تریپس خیار گلخانه ای

در گلخانه ای ‮‭100‬ مترمربعی در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران در محل ورامین، طی 2 فصل کشت در سالهای ‮‭1387-88‬ وضعیت تریپس روی خیار بررسی شد. گونه های مورد مطالعه در گلخانه شامل تریپس پیاز ‭Thrips tabaci ‬و تریپس غربی گل ‭Frankliniella occidentalis ‬بودند که گونه دوم یکی از آفات مهم گلخانه های خیار در جهان می باشد که چند سالی است وارد کشور شده و در گلخانه های استان تهران در حال فراگیر شدن می باشد. آزمایشات بصورت چند مشاهده ای در زمان با طرح پایه کاملا تصادفی و با 8 تکرار انجام گردید؛ نمونه برداریها هفتگی بوده و در هر بار نمونه برداری تعداد 8 بوته به ترتیب زیر برداشت شدند : سه بوته در راستای یک خط از سه ردیف مجاور و 5 بوته با حداقل فاصله سه بوته از هم به طور تصادفی انتخاب و هر بوته به 3 بخش پایه ای، میانی و انتهایی تقسیم شده و در هر بخش اجزای گیاهی شامل جوانه انتهایی، برگ، پیچیک، گل، جوانه میوه، میوه، جوانه جانبی و ساقه در کیسه برچسب دار جدا می شدند که در فصل کشت بهاره ‮‭88‬ اقدام به شمارش تریپس روی اجزای بوته بدون قطع آنها گردید. تعداد تریپس روی کارتهای زرد که به تعداد 4 عدد و ‮‭24‬ ساعت قبل از نمونه گیری نصب می شدند، شمارش می گردیدند. روند تغییرات دما طی دو فصل کشت ثبت گردید. طبق نتایج، بیشترین جمعیت حشره کامل و پوره با تفاوت معنی داری روی برگها مشاهده شدند و تجمع آنها روی بوته در یک سوم میانی و سپس قاعده ای بوته بود که جهت نمونه برداری پیشنهاد شدند. نتایج پراکنش بین بوته ای حاکی از توزیع یکنواخت جمعیت در بین بوته ها بود. جمعیت حشرات کامل صید شده توسط کارتهای زرد چسبناک با جمعیت پوره های روی بوته (‮‭0/78‬ R2 =) و کل جمعیت (‮‭0/71‬ R2 =) همبستگی معنی داری نشان دادند که بعنوان وسیله ارزیابی سریع فراوانی جمعیت پیشنهاد شد. کلمات کلیدی : تریپس پیاز، ترپیس غربی گل، خیار گلخانه، نمونه گیری، توزیع فضایی، دینامیسم جمعیت