بررسی علل حضورعلف های هرز در مزارع گندم گرمسیری (شمال خوزستان)

به منظورارزیابی علل حضور ونیز بررسی مدیریت شیمیایی نامطلوب علف های هرزدر مزارع گندم منطقه گرمسیری خوزستان، تحقیقی در سال زراعی‮‭1389 -90‬و ‮‭1390-91‬ در مزارع تحت کشت گندم آبی شمال خوزستان به اجرا درآمد. بدین منظور با همکاری مدیریت های جهاد کشاورزی وحفظ نباتات شهرستان های شمالی استان خوزستان ،تعداد‮‭248‬مزرعه گندم مورد بررسی قرارگرفت که علیرغم اجرای عملیات کنترل علف هرز، مجددا آلوده به علف هرز بودند.برای هرمزرعه موارد خواسته شده درپرسشنامه به دقت تکمیل گردید.پس از تکمیل پرسشنامه ها،اطلاعات جمع آوری شده، جمع بندی گردید. نتایج تحقیقات در‮‭248‬ مزرعه گندم، نشان دادکه: مهمترین علفهای هرز پهن برگ مزارع گندم شمال خوزستان بترتیب اهمیت عبارت بودند از یونجه باغی، آناغالیس، خردل وحشی و پنیرک. ضمن اینکه از حضور پهن برگهای دیگری نظیر وایه، چغندروحشی و پنیرک نیز نیاید غافل بود. باریک برگهای غالب مزارع گندم آبی شمال خوزستان بترتیب اهمیت عبارت بودند از یولاف وحشی زمستانه، خونی واش و دو گونه چچم. مهمترین رستنیهای مزاحم قبل از برداشت گندم، پیچک صحرایی، خارابلق و گلرنگ وحشی بودند (مین باشی و همکاران، ‮‭1388‬). اطلاعات جمع آوری شده در این تحقیق بیانگر این است که در مزارع گندم خوزستان طی 5 سال اخیرگونه های زیربه ترتیب اهمیت افزایش یافته اند: یولاف وحشی زمستانه، پنیرک، خردل وحشی، قیاق، خارابلق، پیچک صحرایی، خونی واش، جودره، یونجه زردهندی، جوموشی، جوگاره، چچم، دم عقربی، گلرنگ وحشی ووایه. دو علف کش کلودینافوپ پروپارژیل و تری بنورون متیل مصرف حدود نیمی از علف کشهای مزارع گندم استان خوزستان را به خود اختصاص داده اند. مصرف طولانی مدت این دو علف کش بروز مقاومت گونه های مختلف علف های هرز به آنها را افزایش داده است. درمورد نحوه کاربرد علف کشها در مزارع گندم خوزستان، اختلاط علف کشهای پهن برگ کش و باریک برگ کش بیشترین سهم (%‮‭39‬) نحوه کاربرد علف کشها را به خود اختصاص داده است که در این بین اختلاط دو علف کش تری بنورون متیل و کلودینافوپ پروپارژیل نیز بالاترین سهم را داراست. همچنین درمورد نحوه اختلاط علف کشها با سایر موارد در مزارع گندم خوزستان طی دو سال زراعی ‮‭1389‬و ‮‭1390‬تحقیقات نشان دادکه حدود نیمی از علف کشها در مزارع گندم به تنهایی، %‮‭34‬ از علف کشهای مورد استفاده به همرا ه آفت کش (حشره کش) و %‮‭19‬ از آنها به همراه کودهای محلول به کار می روند. ادوات سمپاشی مورد استفاده برای مدیریت علف های هرز مزارع طی دو سال زراعی فوق بدین صورت بود : ‮‭33‬ درصد این مزارع علف کشها با سمپاش بوم دار پشت تراکتوری، ‮‭63‬درصد با با سمپاش پشت تراکتوری شلنگ دار، 2درصد با سمپاش توربولاینر و نیز 2درصد با سمپاش میکرونر مورد پاشش قرار گرفته اند. در واقع علف کشها حدود ‮‭35‬ درصد از مزارع با سمپاش مناسب و ‮‭65‬ درصد از مزارع گندم علف کشها با ادوات مناسبی بکار نمی روند که این امر منجر به پایین آمدن کارایی علف کشها و موارد دیگری نیز خواهد شد. ‮‭75‬ درصد از مزارع استان خوزستان دارای الگوی کشت گندم ذرت، گندم- صیفی جات و گندم - حبوبات هستند. مهمترین دلایل مدیریت نامناسب علف های هرز، پایین بودن کیفیت علفکشها، کافی نبودن بذر گواهی شده،کمبود ادوات سمپاشی مناسب ، پایین بودن کیفیت ادوات سمپاشی و عدم آشنایی با شیوه های سم پاشی بودند. که با بهبود کیفیت علف کشها، تامین بذر گواهی شده و تقویت ناوگان سمپاشی می توان به میزان حدود %‮‭70‬ مدیریت علف های هرز در این استان را بهبود بخشید. واژه های کلیدی: گندم، مدیریت نامناسب علف هرز، دلایل