ارزیابی ژنوتیپ های گندم بمنظور گزینش لاین های مناسب برای آبیاری تکمیلی

تنش خشکی یکی از مهمترین عوامل محدود کننده تولیدگندم در ایران می باشد. به منظور ارزیابی عکس العمل ژنوتیپ های گندم دیم به تنش رطوبتی ‮‭53‬ ژنوتیپ پیشرفته گندم دیم به همراه ارقام شاهد آذر2 و الوند تحت تنش خشکی (دیم) و آبیاری تکمیلی (دو با آبیاری ) در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در طی دو سال زراعی ‮‭1389-91‬ در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دیم مراغه مورد مطالعه قرار گرفتند. در طول فصل زراعی صفاتی مانند تعداد روز تا ظهور خوشه، تعداد خوشه در متر مربع، تعداد روز تا رسیدگی فیزیولوژیکی، تعداد دانه در سنبله، ارتفاع بوته، طول سنبله، وزن هزار دانه و عملکرد دانه مطالعه شدند. تجزیه واریانس مرکب نشان داد که بین دو شرایط متفاوت محیطی و ژنوتیپ های مورد مطالعه تفاوت معنی داری در اکثر صفات مورد مطالعه وجود داشت. همچنین اثر ساده سال، ژنوتیپ و اثرمتقابل ژنوتیپ در شرایط محیطی برای اکثرصفات فوق الذر معنی دار بود. براساس نتایج در طی دو سال پژوهش (‮‭1389-91‬) لاینهای شماره 6 ‭(RAN/NE‬‮‭701136‬‭//CI‬‮‭13449‬‭/CTK/‬3‭/CUPE/‬4‭/F‬‮‭71.134‬‭/NAC/‬5‭/MV‬‮‭17‬ ‭ TCI‬‮‭0 - 972217‬‭SE - ‬0‭YC - ‬0‭YE - ‬3‭YE - ‬0‭YE - ‬2‭YE - ‬0‭YE)‬‮‭13‬، ‭(SABALAN/‬4‭/VRZ/‬3‭/ORF‬‮‭148.1‬‭/TDL//BLO) ‬و ‮‭16‬ ‭(PYN/BAU//BONITO) ‬به ترتیب با ،‮‭3505 3654‬ و ‮‭3541‬ کیلوگرم در هکتار بالاترین میزان عملکرد دانه را تحت شرایط آبیاری تکمیلی در زمان کشت داشتند و نتایج مطالعات نشان داد که این لاین ها از مقاومت به بیماری زنگ زرد نیز برخوردارند. لاینهای فوق الذکر در مجموع با توجه به معیارهای مانند زودرسی، وزن هزار دانه، شاخص برداشت و ارتفاع بوته ومقاومت به زنگ زرد به عنوان بهترین لاین برای شرایط آبیاری تکمیلی انتخاب گردیدند. کلمات کلیدی: گندم، آبیاری تکمیلی، خشکی، زودرسی