کاربرد مایه تلقیح مرکب تجارتی ازوتوباکتر و آزوسپیریلوم در افزایش عملکرد گندم و جو

کود های بیولوژیک علاوه بر تاثیر مثبت بر حاصلخیزی پایدار خاک می تواند جایگزین مناسب برای تمامی و یا حداقل بخشی از کود های شیمیایی باشد. از اینرو تاثیر مصرف مایه تلقیح ازتوباکتر و آزوسپریلیوم ‭(Azotobacter and Azosperillum) ‬به منظور کاهش وابستگی زارعین به کودهای شیمیایی، افزایش راندمان آبیاری و افزایش درآمد خانوارهای روستایی به مدت دو سال در الشتر استان لرستان و سرفیروزآباد استان کرمانشاه مورد مطالعه قرار گرفت. طبیعت مشارکتی این تحقیق با ارایه یک پروژه ساده، با یک پلات مایه تلقیح (تیمار ازتوباکتر و آزوسپیریلیوم) و یک پلات کنترل (تیمار شاهد) در زمین هر کشاورز اجرا گردید. از هر کشاورز خواسته شد یکی از مزارع گندم یا جو خود به مساحت تقریبی یک هکتار را برای این منظور لحاظ نماید، و آن را به دو قسمت مشابه از نظر اندازه تقسیم نموده و با مدیریت کشاورز تلقیح بذر ها به روش بذرمال با یک و نیم لیتر کود بیولوژیک بازای هر یکصد کیلوگرم بذرکشت گردید. در نهایت عملکرد محصول مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. در سال زراعی ‮‭1386 - 1387‬ عملکرد دانه گندم آبی تلقیح شده ‮‭11‬ درصد و عملکرد دانه جو دیم تلقیح شده ‮‭36‬ درصد نسبت به شاهد افزایش داشت. در سال زراعی ‮‭1387-1388‬ عملکرد گندم آبی ‮‭1.24‬ درصد نسبت به شاهد افزایش داشت (‮‭0/05‬ ‭P<). ‬ریسک عدم تحصیل عملکرد دانه موردنظر در تیمارهای تلقیح شده، همیشه کمتر از تیمار شاهد بوده است. عملکرد دانه گندم آبی بطور متوسط ‮‭11‬ درصد افزایش نشان داد. تجزیه و تحلیل سازگاری نشان داد که افزایش عملکرد دانه مستقل از محل اجرای پروژه بوده است. از اینرو این تکنولوژی بسیار موثر بوده و افزایش عملکرد در محیطهای مورد مطالعه ثابت باقی مانده است. هزینه خرید مایه تلقیح در زمان مطالعه، نسبتا اندک و معادل ارزش حدود ‮‭14‬ و ‮‭27‬ کیلوگرم دانه در هکتار به ترتیب برای گندم و یا جو دیم و آبی بوده است. این فرآورده از جنبه قیمت نسبتا اندک و از نظر اقتصادی و زراعی برای افزایش محصول و افزایش راندمان آبیاری ریسک کمی دارد. واژه های کلیدی: کود بیولوژیک، ازوتوباکتر، آزوسپیریلوم، سودمندی اقتصادی، گندم، جو.