بررسی تولید مثل رویشی و زایشی علف هرز بزچره ‭(.Dodartia orientalis L.) )‬

بزچره با نام علمی ‭Dodartia orientalis ‬علف هرزی چندساله و مهاجم از تیره میمون ‭(Scrophulariaceae) ‬می باشد. تاکنون تحقیقات جامعی درباره بیولوژی و عوامل موثر بر تولید مثل جنسی و غیر جنسی بزچره صورت نگرفته است. از این رو آزمایش هایی طی سال های ‮‭1389‬ و ‮‭1390‬ در بخش تحقیقات علف های هرز موسسه تحقیقات گیاه پزشکی کشور با دو هدف کلی انجام شد: 1-بررسی عوامل موثر بر تولید مثل جنسی کهورک که شامل: الف) تعیین زیستایی، وزن هزار دانه، پتانسیل تولید بذر و قدرت تولید گیاهچه های پایا ‭(vigour)‬، ب) تعیین دمای بهینه، اثر تاریکی و روشنایی، عمق کاشت و تنش شوری ‭(NaCl) ‬بر جوانه زنی بذر، ج) تعیین بهترین محرک برای شکستن خواب بذر کهورک بود و 2- بررسی عوامل موثر بر تولید مثل رویشی کهورک که شامل الف) اثر عمق کاشت، طول ریزوم، خشک شدن و انجماد، تنش شوری ‭(NaCl) ‬و خشکی با ‭PEG (‬پلی اتیلن گلیکول) بر سبز شدن ریزوم کهورک بود. نتایج نشان داد که پتانسیل تولید بذر در یک ساقه هوایی ‮‭35267‬ بذر که ‮‭62/5‬ درصد آنها زنده و قدرت تولید گیاهچه های پایا ‮‭11/2‬ درصد بود. دمای ثابت و متناوب بهینه بهینه برای جوانه زنی بذر کهورک به ترتیب ‮‭20‬ و ‮‭25 /15‬ درجه سانتی گراد بود. در مجموع، دمای متناوب برای جوانه زنی بذر بزچره مناسب تر از دمای ثابت بود. بذر بزچره برای جوانه زنی نیاز به نور ندارد. بهترین عمق کاشت برای جوانه زنی بذر، 2 و 5 سانتی متر بود. بذرهای کهورک تنها در غلظت های پایین ‭NaCl ‬جوانه زدند. 2 دقیقه خراش دهی شیمیایی با اسید سولفوریک غلیظ (‮‭98‬ درصد) بهترین محرک برای شکستن خواب بذر بزچره بود. بررسی عوامل موثر بر تولید مثل رویشی کهورک نشان داد که بهترین عمق کاشت برای سبز شدن ریزوم ‮‭12‬ سانتی متر و بهترین طول برای سبز شدن ریزوم ‮‭10‬ سانتی متر بود. ریزومهای بزچره در پاسخ به تنش ‭NaCl ‬سبز نشدند، اما قادر به تحمل غلظت پایین ‭PEG ‬بودند. ریزومها ،‮‭48 24‬ و‮‭72‬ ساعت پس از نگهداری در دمای ‮‭25‬ درجه سانتی گراد و ‮‭48‬ ساعت در دماهای 0 و 5- درجه سانتی گراد سبز شدند، اما تیمار با دمای ‮‭10‬- درجه سانتی گراد باعث از بین رفتن آنها شد. واژه های کلیدی: بزچره، علف هرز مهاجم، جوانه زنی بذر، تولید مثل رویشی