پایش نقایص ژنتیکی احتمالی ناشی از جنگ خلیج فارس بر روی جمعیت گوسفند بومی استان خوزستان

به منظور بررسی آثار زیست محیطی جنگ خلیج فارس و مطالعه تاثیرات مخرب کاربرد سلاحهای جنگی بویژه اورانیوم ضعیف شده بکار رفته در آنها بر جمعیت گوسفندان بومی در مناطقی از استان خوزستان که تحت تاثیر جنگ قرار داشته اند، فراوانی پنج نقص ژنتیکی شامل اسکراپی، سندرم بره عنکبوتی، عدم رشد پشم، باتن و ورفیریا در ‮‭250‬ ر س از گوسفندان جنوب استان خوزستان که به طور تصادفی انتخاب و خونگیری شدند، بررسی شد. بدین منظور، نمونه های ‭DNA ‬پس از استخراج از خون کامل، تکثیر و مستقیما توالیصیابی گردید. عارضه اسکراپی در گوسفند یک بیماری نرودژنراتیو است که در اثر جهش در ژن پروتیین پریون ‭(PrP)‬، به ویژه در کدون های ،‮‭154 136‬ و ‮‭171‬ بروز می نماید. در نمونه های مورد آزمایش، در کدون ‮‭136‬ و ‮‭154‬ ژن ‭PrP‬، آلل جهش یافته مشاهده نشد. در کدون ‮‭171‬ فراوانی آلل های Q، ‭R ‬و ‭H ‬به ترتیب 4/،‮‭21/8 68‬ و ‮‭9/8‬ درصد بود. فراوانی ژنوتیپ ‭ARQ/ARQ (‬در کدون های ،‮‭154 136‬ و ‮‭171‬)، که با حساسیت متوسط به اسکراپی ارتباط دارد، ‮‭44/4‬ درصد بود. ژنوتیپ بسیار حساس ‭(VRQ/VRQ) ‬و مقاوم به اسکراپی ‭(ARR/ARR) ‬در نمونه ها مشاهده نشد. سندرم بره عنکبوتی یک بیماری ژنتیکی کشنده مغلوب است که به دلیل جایگزین شدن آدنین به جای تیمین در موقعیت ‮‭69‬ اگزون ‮‭17‬ ژن پروتیین ‭FGFR‬3 بروز می کند. در نمونه های مورد مطالعه، آلل موثر در بروز این نقص وجود نداشت. عدم رشد پشم یک بیماری ژنتیکی مغلوب است که تظاهر آن در اثر جایگزین شدن آدنین به جای گوانین در موقعیت ‮‭823‬ اگزون سه در ژن ‭Hr ‬می باشد و سبب تجزیه فولیکول های پشم می شود. در این تحقیق دام حامل و یا بیمار از نظر این نقص ژنتیکی در نمونه ها مشاهده نشد. باتن، یک بیماری نرودژنراتیو کشنده مغلوب توارثی است که در اثر جایگزین شدن تیمین به جای سیتوزین در کدون ‮‭184‬ ژن ‭NCL‬6 گوسفند بروز می نماید. در نمونه های مورد مطالعه دام دارای آلل های این نقص مشاهده نشد. پورفیریا یک بیماری ژنتیکی کشنده مغلوب است که در اثر جایگزین شدن سیتوزین به جای تیمین در اگزون 5 ژن ‭UROD ‬بروز می نماید. در این تحقیق، دام حامل این نقص ژنتیکی مشاهده نشد. درمجموع، تحقیق حاضر نشان داد که تاثیرات زیست محیطی جنگ خلیج فارس بصورت افزایش فراوانی وقوع پنج نقص مورد مطالعه در گوسفندان بومی استان خوزستان بروز نیافته است. این امر احتمالا بواسطه گذشت زمان کوتاه از پایان جنگ، مغلوب بودن این نقایص و فراوانی بسیار پایین آنها در جمعیتهای گوسفند می باشد. کلمات کلیدی: جنگ خلیج فارس، نقص ژنتیکی، چند شکلی، اسکراپی، سندرم بره عنکبوتی، باتن، عدم رشد پشم، پورفیریا، گوسفند، خوزستان