بررسی تغییرات فصلی تولید و مصرف گیاهان مرتعی در مراتع نمونه پنج منطقه رویشی ایران (ایران شهر- بریس)

هر یک از گونههای مرتعی در ماه های فصل چرا و سال های مختلف تولید معینی دارد. دام چرنده نیز در هر مقطع از فصل چرا وسال های مختلف مقدار علوفه معینی مصرف می کند که بر حسب شرایط و نژاد های مختلف متفاوت می باشد. بدون شناخت خصوصیات تولیدی گیاهان و میزان مصرف علوفه یک مرتع در طول دوره چرا ، برنامهریزی و مدیریت مرتع و دام مقدور نمیباشد. به منظور بررسی خصوصیات رویشی و تولید علوفه گیاهان در مراحل مختلف فنولوژی، این تحقیق در سایت بریس از مراتع ساحلی دریای عمان ودر‮‭30‬ کیلومتری شرق شهرستان چابهار بمدت4 سال(‮‭1385-1389‬) اجرا شد. برای تعیین تولید کمی گونه ها، از ابتدای فصل رویش، علوفه تولیدی گونه های مورد بررسی با فواصل یک ماهه در داخل قطعه محصور به روش قطع و توزین اندازه گیری شد و اطلاعات در 3 سال جمع آوری و در فرم های ویژه ای ثبت گردید. نتایج نشان داد که تولید گونه های گیاهی در طول سال های مختلف با یکدیگر فرق داشته به طوری که میزان تولید گونه های گیاهی از سال اول تا سال سوم اجرای طرح سیر نزولی داشته و سال سوم کمترین تولید را به خود اختصاص داده است. همچنین مشخص شد که تولید گونه های گیاهی در ماه های مختلف فصل رویشی با یکدیگر فرق داشته به طوری که در تمام گونه ها حداکثر میزان تولید در فروردین ماه بوده و در اواخر فصل رویشی میزان تولید کاهش داشته و در خرداد ماه به حداقل رسیده است. همچنین مشخص شد، گونه های بوته ای از جمله ‭Sphaerocoma aucheri ‬در مراتع منطقه از نظر تولید علوفه به لحاظ کمی و تامین آن در طول دوره چرای دام ارجحیت بالایی نسبت به گونه های یکساله دارند چرا این گونه ها در برابر خشکی محیط در اواخر فصل رویشی مقاومت و سازگاری بیشتری را نشان دادند. در این تحقیق مشخص شدکه بین میزان بارندگی منطقه و تولید گونه های گیاهی رابطه مستقیمی وجود دارد و از آنجاییکه اکوسیستم های مرتعی منطقه به علت کمی بارش و پراکنش نامناسب آن، از ظرفیت تولید علوفه پایینی برخوردارند، بایستی با پایش میزان بارندگی در هر سال نسبت به اعمال ظرفیت چرایی اقدام نمود تا ازآسیب به مراتع منطقه جلوگیری کرد. واژه های کلیدی: تولید مرتع، گونه های گیاهی، مدیریت مرتع ، مدیریت چرایی ، سایت بریس