بررسی زمان مناسب ورود و خروج دام مراتع نمونه پنج منطقه رویشی ایران (گلستان - اینچه برون)

مراتع از گونه های گیاهی مختلفی تشکیل شده است که هر یک دارای مراحل رویشی و زایشی متفاوتی میباشند. بنابراین هر یک از گونهها در زمان خاصی از دوره رویش آمادگی چرا داشته و در زمان خاصی نیز باید چرای آن متوقف شود.گذشته از آن خاک مرتع نیز در زمان های معینی آمادگی ورود دام به مرتع را دارد. بدون شناخت این خصوصیات در یک مرتع تعیین فصل چرا و مدیریت چرا و دام مقدور نمیباشد. با انجام این بررسی، امکان تجدید نظر در برنامه مدیریت چرای مراتع مناطق دارای پوشش گیاهی مشابه فراهم میشود. به همین منظور برای تعیین ورود بموقع دام به مرتع و خروج به هنگام آن از مرتع، این تحقیق در مراتع قشلاقی اینچه شورزار استان گلستان واقع در ‮‭25‬ کیلومتری شمال شهرستان آقلا بمدت 4 سال(‮‭1386-1389‬) اجرا شد. اطلاعاتی از جمله مراحل فنولوژی و ارتفاع کل گیاه مربوط به 4 گونه مرتعی در طول فصل رویش و همچنین وضعیت رطوبتی خاک طول فصل چرا بمدت ‮‭18‬ هفته و در 4 سال جمع آوری و در فرم های ویژه ای ثبت گردید. جهت تعیین زمان مناسب خروج دام از مرتع از روش ارزیابی درصد بهره برداری شده از گونه های اصلی مرتع و مقایسه آن با حد بهره برداری مجاز آنها استفاده شد. نتایج نشان داد که بین 4 گونه مرتعی از نظر مراحل فنولوژی در سالهای مورد بررسی تفاوت چندانی وجود ندارد. به طوری که در سال مرطوب شروع رشد گیاهی حدود یکی تا دو هفته زودتر و در سالهای خشک و سرمایی همین مدت دیرتر آغاز می شود ضمنا از نظر طول مدت زمان فعالیت رویشی و زایشی هم بین گیاهان تفاوت در حد یکی تا دو هفته وجود دارد. تقویم زمانی چرا در منطقه از آذر تا اواخر فروردین می باشد. پایان چرا مصادف با شروع رشد رویشی گیاهان چند ساله است. تقویم زمانی چرا پیشنهادی، احتمالا بدلیل همزمانی شروع رشد رویشی و دوره مرطوب منحنی آمبروترمیک در فروردین ماه چرا صورت نگیرد بهتر است. واژه های کلیدی: آمادگی مرتع، زمان مناسب ورود دام به مرتع، زمان مناسب خروج دام از مرتع ، فنولوژی، مدیریت چرایی ، اینچه برون.