تعیین اشکال ناهمواریها، خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و مینرالوژیکی شنزارهای کشور (خوزستان)

این تحقیق که در قالب یک طرح ملی اجرا شد، دارای دو مرحله متوالی برای شناسایی شکل ناهمواری ها و تعیین خصوصیات فیزیکی شیمیایی و مینرالوژیکی شنزارهای استان خوزستان می باشد. خصوصیات مختلف تپه های ماسه ای از نظر شکل، ویژگی های فیزیکی و شیمیایی ماسه ها، نوع دانه بندی مطالعه شد. ابتدا موقعیت مکانی شنزارها بر اساس اطلاعات موجود مشخص گردید. با استفاده از تصاویر رقومی مناسب و پردازش آنها و بازدیدهای میدانی، مرز عوارض تپه های ماسهصای با کمک نرمصافزار ‭GIS ‬بارزسازی و در ادامه، در داخل ریگزار، اشکال مختلف ناهمواری های ماسهصای مشخص صشد. برای این منظور با استفاده از عکس های هوایی جدید و بازدیدهای میدانی شکل ناهمواری های ماسهصای مشخص گردید. در مرحله بعد خصوصیات فیزیکی و شیمیایی با استفاده از روش های آزمایشگاهی تعیین شد. دراین مرحله خصوصیاتی چون ‭pH‬، درصد گچ و آهک و بافت خاک مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تپه های ماسه ای منطقه مورد مطالعه اغلب از نوع رشته عرضی (سیلک )و پهنه های ماسه ای است. نوع گسترش این ارگ طوریست که ابتدای آن داخل عراق و ادامه ان در داخل ایران گسترش یافته است. نوع اشکال و گلباد نیز نشان دهنده تاثیر دو باد موثر غربی و شمالغربی بر آرایش الگوهای موجود در ارگ است. در واقع باد شمالغربی ماسه آور و باد غربی آرایش دهنده رشته های عرضی این ارگ است. با توجه به بررسی های انجام شده دراین طرح مشخص گردید که در نواحی غرب و شرق رودخانه کرخه مجموع مساحت اراضی شنی تثبیت شده ‮‭44271‬ هکتار (‮‭20/22‬ )، تثبیت نشده ‮‭174708‬ هکتار (‮‭79/78‬ ) و اراضی شنی فعال ‮‭146610‬ هکتار (‮‭66/95‬ )، نیمه فعال ‮‭28723‬ هکتار (‮‭13/12‬ )، غیر فعال ‮‭43646‬ هکتار (‮‭19/93‬ ) بوده و نیزکلیه تپهصهای ماسهصای استان غیرشور و با ‮‭2.0‬ ‭=ds/m EC ‬می باشند. با توجه به نمونه های به دست آمده از محدوده مورد مطالعه ‭PH ‬تپه های ماسه ای کمی به سمت قلیایی بوده و در محدوده ‮‭8 8/6‬ قرار دارند. میانگین قطر ذرات ماسه های در حدود ‮‭180‬ میکرون است. همچنین بر اساس فراوان ترین رده قطری ذرات که در محدوده ‮‭250-125‬ میکرون می باشد که نسبت به ریگزارهای دیگر کشور دارای اندازه ذرات ریزتری است. تنوع اندازه ذرات نشان از چند منشا بودن این تپهصها دارد. گونه های گیاهی که در سطح وسیع جهت پوشش و تثبیت بیولوژیکی عرصه های شنزار توسط اداره کل منابع طبیعی و بخش تحقیقات منابع طبیعی مورد استفاده قرار گرفته اند شامل گونه های درختی ‭Prosopis juliflora.‬، ‭Acacia victoriae‬، ‭Tamarix aphylla‬، ‭procera Calotropis‬، ‭Eucalyptus camaldulensis.‬، ‭Eucalyptus microthec‬و از گونه های علفی شامل ‭Panicum antidotale ‬و ‭Panicum antidotale ‬می باشد. کلمات کلیدی: شنزار، تپهصهای ماسه بادی، مرفولوژی، فعالیت، تثبیت، اندازه ذرات ماسه،خوزستان