بررسی اثربخشی کود فولوات آهن بر عملکرد سویا در شرایط مزرعه

به منظور بررسی اثر کاربرد فولوات آهن بر گیاه سویا، پروژه ای مزرعه ای در ایستگاه تحقیقات خاک و آب کرج، تبریز، ساری و دزفول اجرا شد. پروژه در هر منطقه در دو نقطه کشت گردید. این پروژه در قالب طرح آماری بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار به مرحله اجرا درآمد. تیمارها شامل: 1- شاهد ( بدون کاربرد آهن)، 2- %‮‭100‬ آهن از سکوسترین آهن، 3- %‮‭100‬ آهن از فولوات آهن، 4- %‮‭75‬ آهن از سکوسترین+ %‮‭25‬ از فولوات، 5- %‮‭50‬ آهن از سکوسترین+ %‮‭50‬ آهن از فولوات، 6- %‮‭25‬ آهن از سکوسترین+ %‮‭75‬ از فولوات . فاصله بوته ها از هم 7 سانتی متر بود. کود سکوسترین آهن به مقدار ‮‭12/5‬ کیلوگرم در هکتار و پیش از آبیاری سوم و به صورت پخش در سطح کرت مصرف شد. روش مصرف فولوات آهن به صورت محلول پاشی و در مرحله رشد V3انجام شد. مقدار آهن در کود فولوات آهن %3 بود. محلولپاشی فولوات با غلظت 5 ، ‮‭3/75‬ ، ‮‭2/5‬ و ‮‭1/25‬ در هزار انجام شد و عناصر مورد نیاز نیز در صورت لزوم بر اساس آزمون خاک و شرح تیمارها مصرف شدند. صفتهای ارتفاع بوته، عملکرد دانه و ماده خشک اندام هوایی، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن هزار دانه، در نمونه گیاه (کل بوته در ‮‭50‬ درصد گلدهی) و دانه، مقدار آهن، نیتروژن و منگنز و جذب آنها اندازه گیری شد. فاکتور عملکرد دانه نیز در هر تیمار، اندازه گیری شد. مسیله مهم رعایت فاصله بین تکرارها بود. تا زه آب هرکرت بدون جریان به کرت پایین به بیرون طرح منتقل شود. نتایج به وسیله نرم افزار ‭SAS ‬به روش آزمون چند متغیره دانکن تجزیه شد. بر اساس نتایج، در منطقه دزفول در نقطه 1 صرفنظر از نوع کود آهن مصرفی، به طور متوسط عملکرد دانه ناشی از کاربرد آهن نسبت به شاهد(تیمار1)، ‮‭28‬ درصد بیشتر بود. اثر تیمارها بر صفات مذکور در نقطه 2 معنی دار نگردید. در مجموع در این منطقه، نتایج آزمایش نشان داد که فولوات آهن می تواند به عنوان یک منبع تامین آهن مورد استفاده قرار گیرد. همچنین، تیمار 5 نسبت به سایر تیمارهای کود آهن موثرتر بود. در منطقه کرج در مرحله ‮‭50‬ درصد گلدهی بین تیمارهای مختلف کودی، اختلاف معنی دار آماری در سطح 5 درصد از لحاظ وزن خشک 5 بوته، وجود نداشت. بین دو نقطه کشت سویا در منطقه کرج از لحاظ درصد نیتروژن و منگنز اندام هوایی تفاوت معنی داری وجود نداشت ولی درصد آهن در نقطه 2 به صورت معنی داری بیشتر از نقطه 1 بود. با توجه به نتایج، اثر اصلی تیمارها بر درصد نیتروژن، منگنز و آهن اندام هوایی گیاه سویا در مرحله %‮‭50‬ گلدهی معنی دار نگردید. در منطقه آذربایجان شرقی نتایج حاصل از تجزیه واریانس داده ها نشان داد که سطوح مختلف کودی اثر بسیار معنی داری را بر وزن خشک 5 بوته، تعداد غده و غلظت آهن در 5 بوته داشت. اختلافاتی بین دو نقطه کشت از نظر کلیه صفات مورد مطالعه (به استثنای عملکرد دانه، شاخص عدد کلروفیل اول و وزن خشک 5 بوته) مشاهده نگردید. در منطقه مازندران نتایج اثر متقابل دو فاکتور بر عملکرد دانه، کاه،کل و نسبت دانه به کاه سویا معنی دار بود. بیشترین عملکرد دانه از تیمار ششم و منطقه بایع کلا حاصل شد که تفاوت آن با شاهد این منطقه معنی دار نبود و در منطقه دشت ناز نیز از این تیمار حاصل شد ولی تفاوت معنی داری با شاهد منطقه نداشت. در جمع بندی کلی می توان چنین اظهار کرد که با کاربرد مقادیر مناسب کود فولوات آهن و یا ترکیب آن با کلات سکوسترین آهن در خاکهایی با مقدار آهن پایین تر از 5 میلی گرم در کیلوگرم، ضمن افزایش عملکرد دانه سویا، سایر صفات زراعی آن را بهبود بخشید. بهتر است پروژه با دفعات بیشتر محلول پاشی در مراحل دیگر رشد نیز آزمایش گردد. کلمات کلیدی: عملکرد دانه، عملکرد روغن ، فولوات آهن، سویا، اثر بخشی، سکوسترین آهن