بررسی تنوع، زیتوده و فراوانی زیوپلانکتون در منطقه جنوبی دریای خزر

این بررسی در سال ‮‭1389‬ در 4 فصل سال با کشتی گیلان توسط تور مخروطی زیوپلانکتون ‮‭100‬ میکرون و به صورت کشش عمودی ، در ایستگاه های مختلف و اعماق ،5 ،‮‭10‬ ،‮‭50 20‬ و ‮‭100‬ متر انجام شد. این بررسی نشان داد که جمعیت زیوپلانکتون ها از ‮‭16‬ گونه تشکیل می شوند که شامل گروه هولوپلانکتون 4 گونه از 4 ، ‭Copepoda ‬گونه از 2 ، ‭Rotatoria ‬گونه از ‭Protozoa ‬و 4 گونه از ‭Cladocera ‬بوده است و 2 گونه نوزاد و لارو ‭sp Balanus ‬و لارو دو کفه ای ها نیز در گروه مروپلانکتون قرار داشتند. نتایج نشان می دهد که میانگین تراکم زیوپلانکتون در بهار و زمستان به ترتیب ‮‭5477 5815‬ (انحراف معیار میانگین) عدد در متر مکعب و ‮‭5131 7908‬ (انحراف معیار میانگین) عدد در متر مکعب بیش از سایر فصول بوده ولی بیش ترین میزان زی توده ‮‭64/58 124/61‬ (انحراف معیار میانگین) میلی گرم در متر مکعب در فصل زمستان و تحت تاثیر ‭Rotatoria ‬قرار داشته است. تراکم ‭Copepoda ‬در تابستان به بیشترین میانگین تراکم ‮‭2830 2342‬ (انحراف معیار میانگین) عدد در متر مکعب و زی توده ‮‭22/52 21/78‬ (انحراف معیار میانگین) میلی گرم در متر مکعب رسید و از پاییز تراکم به تدریج کاهش داشت و در فصل زمستان به کمترین میزان رسید و از بهار افزایش داشت‭. Cladocera ‬در بهار بیشترین میانگین تراکم ‮‭115 142‬ (انحراف معیار میانگین) نمونه در متر مکعب را داشته و به تدریج تراکم آن کاهش داشت به طوریکه در تابستان به کمتر از3 نمونه در متر مکعب رسید‭. Protozoa ‬از نظر فراوانی و زی توده کمترین میزان جمعیت زیوپلانکتون دریای خزررا تشکیل دادند. در فصل بهار جمعیت زوپلانکتون تحت تاثیر مروپلانکتون ‭Cirripedia ‬و ‭Lamellibranchiate larvae ‬نیز قرار داشته است و در فصل زمستان ‭Rotatoria ‬به بیشترین میانگین تراکم ‮‭2604 5876‬ (انحراف معیار میانگین) عدد در متر مکعب و زی توده ‮‭50/71 115/33‬ (انحراف معیار میانگین) میلی گرم در متر مکعب رسید و سهم بیش تری در جمعیت زوپلانکتون داشتند. به غیر از ‭Copepoda ‬سایر گروه های پلانکتونی در تابستان و پاییز سهم کمتری در تراکم زیوپلانکتون داشته اند. به طور کلی در همه فصول یک روند کاهشی از ایستگاه های با عمق 5 متر به سمت اعماق مشاهده می شود. در فصل بهار ‮‭75‬ درصد جمعیت زوپلانکتون در ایستگاه های با عمق 5 تا ‮‭20‬ متر و ‮‭25‬ درصد در ایستگاه های ‮‭50‬ و‮‭100‬ متر ، در فصل تابستان ‮‭74‬ در صد جمعیت زوپلانکتون در ایستگاه های با عمق 5 تا ‮‭20‬ متر و ‮‭26‬ درصد در ایستگاه های ‮‭50‬ و‮‭100‬ متر ، در فصل پاییز ‮‭73‬ درصد جمعیت زوپلانکتون در ایستگاه های با عمق 5 تا ‮‭20‬ متر و ‮‭27‬ درصد در ایستگاه های ‮‭50‬ و‮‭100‬ متر و در فصل زمستان ‮‭85‬ درصد جمعیت زوپلانکتون در ایستگاه های با عمق 5 تا ‮‭20‬ متر و ‮‭15‬ درصد در ایستگاه های ‮‭50‬ و‮‭100‬ متر ، وجود داشته اند. در بررسی نواحی مختلف حوضه جنوبی دریای خزر بیشترین تراکم زیوپلانکتون در فصل بهار ، تابستان و زمستان در غرب مشاهده شد که به ترتیب ‮‭7514 8115‬ (انحراف معیار میانگین) عدد در متر مکعب، ‮‭3909 2609‬ (انحراف معیار میانگین) عدد در متر مکعب و ‮‭8129 11587‬ (انحراف معیار میانگین) نمونه در متر مکعب بوده است. در فصل پاییز ‮‭2283 2134‬ (انحراف معیار میانگین) نمونه در متر مکعب در ناحیه مرکزی وجود داشت. بررسی آماری در فصول مختلف سال نشان می دهد که اختلاف معنی داری بین تراکم کل زیوپلانکتون با ایستگاه های نمونه برداری ، اعماق ، لایه های آب بین فصول سال وجود داشته است )‮‭0/05‬‭( Kruskal-Wallis test‬، ‭P < . ‬در بررسی زیوپلانکتون و شانه دار در سال های اخیر نشان می دهد که میزان شانه دار بسیار کم شده است ولی زیوپلانکتون هنوز کاملا باز سازی نشده است. بنابراین می توان بیان نمود که ‭Acartia tonsa‬گونه غالب و جمعیت اصلی زیوپلانکتون دریای خزر را تشکیل می دهد و بیشترین میزان زیوپلانکتون در لایه های سطحی ‮‭20‬ متر و کمتر بوده که می تواند مکان مناسبی برای تغذیه ماهیان محسوب شود. لغات کلیدی: زیوپلانکتون، مروپلانکتون، هولوپلانکتون، تراکم-پراکنش، دریای خزر، ایران