بررسی وضعیت تغذیه ای باغ های سیب شهرستان خدابنده

سیب یکی از مهمترین میوه های معتدله ی ایران و استان زنجان است. تغذیه بهینه باغ های موجود برای افزایش عملکرد کمی و کیفی محصول ضروری بوده و ارزیابی وضعیت تغذیه ای باغ ها و ارایه فرمول صحیح کودی نقش مهمی در این راستا دارد. بهترین روش ارزیابی وضعیت تغذیه ای یک باغ، علاوه بر بررسی عملکرد و کیفیت محصول، تجزیه تلفیقی خاک و گیاه می باشد. بدین منظور مطالعه ای در باغ های سیب شهرستان خدابنده در استان زنجان انجام شد. ‮‭186‬ نمونه برگ در مرداد ماه سال های ‮‭1390‬ و ،‮‭1391‬ از برگ های میانی شاخه های فصل جاری، جمع آوری شدند. نمونه های جمع آوری شده، تحت تجزیه های شیمیایی مربوط به عناصر نیتروژن، فسفر، پتاسیم، منگنز، مس، روی و بور قرار گرفت. برای تعیین نیاز غذایی باغ های سیب از روش انحراف از حد بهینه ‭(DOP) ‬استفاده گردید. با استفاده از نتایج آزمایشگاهی و میانیابی ماصبین نقاط نمونه برداری، نقشه پراکنش هر کدام از عناصر غذایی در برگ درخت ها، با استفاده از روش وزن دهی عکس فاصله تهیه گردید. همزمان با نمونه برداری از برگ ها، نمونه برداری از دو عمق ‮‭30‬ و ‮‭60‬ سانتی متری خاک انجام شد و برای تجزیه های معمول به آزمایشگاه ارسال شدند. موقعیت جغرافیایی نقاط نیز توسط یک دستگاه ‭GPS ‬یادداشت شد و با استفاده از این اطلاعات نقشه های پراکنش عناصر و خصوصیات خاک در دو عمق نمونه برداری شده، در محیط ‭GIS ‬تهیه گردید. نتایج به دست آمده نشان داد اکثریت خاک های باغات بدون مشکل شوری خاک هستند. خاک های باغات، دارای ‭pH ‬در محدوده ‮‭7/75 - 8‬ هستند. خاک باغ ها دارای آهک بالا و مواد آلی کم می یاشد. میزان فسفر اراضی در بیشتر موارد کمتر از ‮‭15‬ میلی گرم بر کیلوگرم خاک است. مقدار پتاسیم در عمق سطحی در حد مطلوب می باشد اما در عمق حدود ‮‭35‬ درصد اراضی کمتر از ‮‭240‬ ‭mg/Kg ‬پتاسیم دارد. خاک ها بطور کلی دارای فقر شدید آهن و میزان بهینه منگنز هستند. ‮‭75‬ درصد خاک های سطحی و ‮‭81‬ درصد خاک های عمقی کمتر از 1 ‭mg/Kg ‬مس دارند و بنابراین دچار کمبود می باشند. خاک های عمقی دچار کمبود روی می باشند. ‮‭52‬ درصد اراضی در عمق سطحی و ‮‭90‬ درصد در عمق زیرین خاک ها، میزان بور کمتر از 1 ‭mg/Kg‬، بوده و کمبود این عنصر نیز در خاک ها مشهود است. رس خاک ها در عمق زیرین، نسبت به عمق سطحی بیشتر است و عموما بافت خاک در عمق زیرین سنگین تر می باشد. نتایج تجزیه برگی نشان می دهد بیشترین کمبود، مربوط به عنصر روی است که در ‮‭98‬ درصد برگ باغ های سیب خدابنده مشاهده می شود. سپس پتاسیم با ‮‭75‬ درصد، فسفر با ‮‭52‬ درصد، مس با ‮‭41‬ درصد و نیتروژن با ‮‭14‬ درصد گسترش کمبود، در اولویت های بعدی توجه قرار دارند. از نظر بیش بود عناصر، منگنز و بور با ‮‭95‬ درصد، نیتروژن با ‮‭84‬ درصد، مس با ‮‭59‬ درصد، فسفر با ‮‭48‬ درصد و پتاسیم با ‮‭25‬ درصد گسترش بیش بود در اولویت های توجه قرار دارند. همچنین علایم ظاهری ثبت شده روی برگ ها نشان داد که کمبود شدید آهن درباغ های سیب وجود دارد. با توجه به نتایج حاصل از این تحقیق پیشنهاد می شود که مصرف مواد آلی، گوگرد، پتاسیم، روی، آهن و مس در برنامه مدیریت تغذیه ای باغ های سیب خدابنده گنجانده شود. کلمات کلیدی: وضعیت تغذیه ای، انحراف از حد بهینه، سیب، خدابنده