ارزیابی کارایی مصرف آب در ارقام و هیبریدهای چغندرقند در مناطق شمالی فارس

با خشکسالی های بوجود آمده در کشور، آب مهمترین فاکتور محدود کننده کشاورزی می باشد. استفاده بهینه از آب از اهمیت خاصی برخوردار است. در این تحقیق کارایی مصرف آب بر روی شش رقم و هیبرید چغندرقند مورد مطالعه قرارگرفت. آزمایش به صورت اسپلیت پلات ‭(split plot) ‬درقالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار و ‮‭18‬ تیمار بود. فاکتور اصلی، دور آبیاری براساس تبخیر تجمعی ازطشتک کلاس ‭A ‬درسه سطح شامل،(‮‭60‬‭)I‬2(‮‭80‬)،I1 و(‮‭100‬‭) I‬3میلی متر و فاکتور فرعی در شش سطح شامل ارقام و هیبریدهای مختلف چغندرقند‭(Zarghan‬،‭Dorothea‬،‭SBSI‬‮‭004‬،‭.SBSIOO‬5،‭.SBSI‬‮‭006‬.و ‮‭7112‬*7‭.SB‬‮‭37‬‭)*DRI-HSF-‬‮‭14‬‭-P.( ‬که در اقلید اجرا شد. هر واحد آزمایشی شامل 4 خط کشت با فاصله ردیف ‮‭50‬ سانتیمتر و به طول 7 متر بود. نمونه برداری از خاک محل آزمایش جهت اندازه گیری ویژگی های فیزیکی و شیمیایی خاک انجام شد. مقدار آب مصرفی تا مرحله سبز شدن بذور در کلیه تیمارها یکسان و ثبت شد. پس از سبز شدن گیاهچه ها تیمارهای آبیاری اعمال و مقدار آب مصرفی توسط کنتور اندازه گیری شد. پس از تنک و وجین نهایی، فاصله بوته ها روی ردیف ها ‮‭20‬سانتیمتر در نظر گرفته شد. مراقبت های زراعی و یادداشت برداری های لازم از جمله شمارش تعداد بوته، بوته گمشده و نمره رشد در هر تیمار انجام گردید. در زمان برداشت شمارش تعداد ریشه و توزین آن، تعیین درصد ماده خشک ریشه، وزن تر و خشک اندام هوایی از کلیه تیمارها انجام و ویژگی های کیفی شامل، درصدقند، درصد شکرسفید، ضریب استحصال، ضریب قلیاییت، قند ملاس و ناخالصی های موجود در ریشه ( پتاسیم، سدیم و نیتروژن مضره) تعیین گردید. در نهایت کارایی مصرف آب هرکدام از ارقام جهت تولید شکر سفید در هکتار مشخص شد. پس از تجزیه مرکب دو سال نتایج حاصل از اعداد ثبت شده توسط کنتور مشخص و بر حسب متر مکعب در هکتار محاسبه گردید که به ترتیب شامل، ‮‭8139/285‬‭= I‬‮‭299 1‬،/‮‭7397‬ ‭= I‬2 و ‮‭6512/459‬ ‭= I‬3 بود. نتایج نشان داد که رقم ‭Dorothea ‬در هر سه تیمار آبیاری بالاترین سودناخالص و بالاترین ارزش متوسط تولید آب را برای کارخانجات قند به همراه دارد. ولی در سطح مزرعه رقم ‭Dorothea ‬تنها در تیمارآبیاری بدون محدودیت دارای بیشترین سود آوری است ودر صورت اعمال محدودیت آبیاری ارقام ایرانی ‭SBSI‬‮‭004‬و ‮‭7112‬*7‭.SB‬‮‭37‬‭)*DRI-HSF-‬‮‭14‬‭-P.( ‬در اولویت اول می باشند. ضمن اینکه رقم ‭Zargha ‬در هر 3 تیمار آبیاری جز 3 انتخاب اول زارعین می باشد. واژه های کلیدی: چغندر قند، کارایی مصرف آب، ارقام و هیبریدها، ارزیابی اقتصادی