بهینه سازی باززایی و تکثیر سماق ‭(Rhus coriaria) ‬به روش کشت بافت

تکنیک اینویترو در چند دهه اخیر، موضوع تحقیقات گستردهای بوده است به ویژه برای گیاهانی که رشد و تکثیر طبیعی آن ها مشکل میباشد. سماق متعلق به خانواده آناکاردیاسه (تیره پسته) و گونه خودروی جنس ‭Rush ‬در ایران است. قوه نامیه بذر سماق بسیار کم بوده و در طبیعت به صورت پاجوش تکثیر میگردد. در این تحقیق بهترین محیط باززایی و ریشهزایی در شرایط اینویترو مورد بررسی قرار گرفت. ریزنمونههای جوانه های جانبی گیاه سماق بعد از سترونسازی به محیط کالوسزایی و باززایی منتقل شدند. کالوسزایی با استفاده از محیط کشت ‭MS ‬با ترکیب هورمونهای مختلف ‭IAA BA ‬، ‭BAP ‬، ‭TDZ ‬،‭IBA ‬مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که حداکثر کالوسزایی و باززایی روی ترکیب هورمونی ‮‭0/5‬ میلیگرم در لیتر ‭IAA ‬و یک میلیگرم در لیتر ‭BA ‬به دست می آید و کم ترین کالوسزایی و باززایی در غلظت ‮‭0/1‬ میلیگرم در لیتر ‭IAA ‬و ‮‭1/5‬ میلیگرم در لیتر ‭BA ‬رخ داد که بهترتیب %‮‭60‬ و صفر درصد بودند. جهت تعیین بهترین محیط ریشهزایی با ترکیب هورمونی مناسب از محیط ‭MS ‬به صورت کامل، نصف و یکچهارم بههمراه هورمون های ‭NAA ‬، ‭IBA ‬، ‭IAA ‬و بدون هورمون استفاده شد که تفاوت معنیداری در ریشهزایی مشاهده گردید، به طوری که بیش ترین ریشهزایی در محیط ‭MS ‬کامل با غلظت 1 میلیگرم در لیتر ‭IBA ‬و کم ترین ریشهزایی در محیط نصف ‭MS ‬با غلظت 8 میلیگرم در لیتر ‭IAA ‬رخ داد که به ترتیب 5/%‮‭44‬ و ‮‭66‬/%2 بودند. بهترین محیط تیمارزایی جهت انتقال به محیط ریشهزایی، محیط تیمارزایی با غلظت ‮‭0/5‬ میلیگرم در لیتر ‭IAA ‬و یک میلیگرم در لیتر ‭BA ‬بود. تفاوت معنیداری در غلظت یک میلیگرم در لیتر و 5 میلیگرم در لیتر ‭IBA ‬در تعداد ریشه و طول آن مشاهده شد. در غلظت 5 میلیگرم در لیتر ‭IBA ‬افزایش تعداد ریشه و کاهش طول ریشه رخ داد که افزایش تعداد ریشه ‮‭3/6‬ عدد بود. هم چنین آزمایشی جهت بررسی اثر استفاده از محیط جامد و مایع انجام شد و تفاوت معنیداری مشاهده گردید و بیش ترین ریشه زایی در محیط جامد بهمیزان ‮‭83‬/%‮‭44‬ انجام شد. کلمات کلیدی: کالوس، ریشه زایی، آگار، اینویترو، سماق