بررسی سازگاری ژنوتیپهای گل محمدی ‭Rosa damascena Mill ‬در برخی از استان های کشور (خراسان رضوی)

به منظور ارزیابی سازگاری و عملکرد گل محمدی، قلمه های ریشه دار و گلدانی ‮‭38‬ اکسشن گل محمدی تهیه شده از موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور و ‮‭16‬ اکسشن جمع آوری شده از مناطق مختلف استان خراسان بزرگ در یک آزمایش و در قالب طرح آماری بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی در سال ‮‭1383‬ مستقر گردیدند. برداشت گل و یادداشت برداریها از سال‮‭1385- 87‬ و به مدت سه سال ادامه یافت. بر اساس نتایج تجزیه واریانس و مقایسه میانگین های مربوط به عملکرد گل و گلبرگ در هکتار، تعداد گل در بوته، طول دوره گل دهی، ارتفاع گیاه، قطر تاج پوشش، وزن تر و خشک تک گل، تعدادگل برگ، نسبت وزن گل برگ به گل و درصد ماده خشک گل در سال ها و اکسشنهای مختلف اختلاف بسیار معنی داری (در سطح %1) داشتند که دلالت بر تنوع ژنتیکی اکسشن های مورد مطالعه دارد. بر اساس جداول مقایسه میانگین ها (در اکسشن های مختلف با استفاده از آزمون دانکن)، ‮‭10‬ اکسشن برتر طی سال های اول تا سوم برداشت مشخص گردید که شامل اکسشن های فارس ،1 یزد ،2 بلوچستان ،1 فارس ،2 اراک ،1 خراسان جنوبی ،3 ایلام ،1 خراسان رضوی ،5 کرمانشاه 1 و خراسان رضوی2 میباشند که در سال های مختلف اجرای طرح بالاترین عملکرد گل و گل برگ را به خود اختصاص دادند و پایههای بهتر از نظر کمیت تولید گل شناخته شدند. هم چنین، اکسشن های مورد مطالعه اختلاف معنی داری از نظر سایر صفات مورد بررسی داشته و مقایسه میانگین صفات، اکسشنها را در گروههای مختلف قرار داد. به علاوه، هم بستگی معنی داری میان صفات مختلف با یک دیگر و با عملکرد وجود داشت. جدول هم بستگی صفات عملکرد در میانگین سه ساله برداشت گل نشان داد که تعداد گل در بوته با عملکرد گل و دوره گل دهی و هم چنین دوره گل دهی با عملکرد گل در سطح %1 هم بستگی مثبت داشته و صفات قابل توجه در ارزیابی و انتخاب ژنوتیپ های برتر بودند. تعداد گل برگ با عملکرد گل، دوره گل دهی و تعداد گل در بوته هم بستگی منفی داشت. تجزیه خوشه ای بر اساس میانگین سه ساله صفات مورد اندازه گیری نشان داد که اکسشن های گل محمدی در دو گروه قرار می گیرند. گروه اول شامل ‮‭23‬ اکسشن و گروه دوم شامل 6 اکسشن بودند.بررسی صفت عملکردی میانگین سه ساله حاصل از تجزیه خوشه ای نشان داد که گروه اول با میانگین عملکرد ‮‭2955/76‬ کیلوگرم در هکتار نسبت به میانگین جامعه ‮‭4/27‬ درصد افزایش تولید و گروه دوم با میانگین عملکرد گل ‮‭2834/81‬ کیلوگرم در هکتار نسبت به میانگین جامعه ‮‭16/25‬ درصد کاهش تولید دارد که این نشان دهنده وجود تنوع در عملکرد گل و اجزای آن در میان اکسشنهای گل محمدی می باشد. کلمات کلیدی: گل محمدی، سازگاری، تنوع، عملکرد، اجزای عملکرد، دوره گلدهی.