برنامه ریزی آبیاری ذرت بر اساس اختلاف دمای آسمانه گیاهی و هوا در شرایط اقلیمی تبریز (ایستگاه خسروشهر)

برای برنامه ریزی آبیاری گیاهان، از اندازه گیری رطوبت خاک، متغیرهای جوی و سنجش های گیاهی و یا ترکیب این اندازه گیری ها استفاده می شود. به منظور تعیین زمان مناسب آبیاری گیاه ذرت بر مبنای اختلاف دمای آسمانه گیاهی و هوا، آزمایشی در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی (خسروشهر)، در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با تیمارهای آزمایشی آبیاری کامل ذرت ‭(T‬1)، آبیاری محدود با آبیاری کامل در دوره خمیری ‭(T‬2)، آبیاری محدود با آبیاری کامل در دوره گلدهی ‭(T‬3)، آبیاری محدود با آبیاری کامل در دوره گلدهی و خمیری ‭(T‬4) گیاه ذرت سینگل کراس ‮‭704‬ در سه تکرار انجام شد. آبیاری محدود به صورت جویچه های یک در میان اعمال شد. دمای پوشش سبز گیاه به کمک دماسنج مادون قرمز و دمای تر و خشک هوا با دماسنج های تر و خشک اندازه گیری شد. با محاسبه اختلاف دمای آسمانه گیاهی و دمای هوا ‭(Tc-Ta)‬، فاصله خطوط تنش کمبود حداکثر و حداقل برای گیاه مشخص گردید. با استفاده از مقادیر کمبود فشار بخار و اختلاف دمای آسمانه گیاه و هوا، معادله خطهای مبنای پایین برای تیمارهای یاد شده تعیین شد. میانگین اختلاف دمایی در خط مبنای بالا برابر ‮‭4/7‬ درجه سانتی گراد به دست آمد. بر اساس تغییرات اختلاف دمای آسمانه گیاهی و هوا، کمبود فشار بخار و شیب فشار بخار واقعی، یک مجموعه نمودار به عنوان راهنمای مهندسی در برنامه ریزی آبیاری ذرت در منطقه یا مناطق با اقلیم و شرایط مشابه ارایه شده است. هدایت پخشیدگی بخار آب در روزنه در فواصل مختلف از طول یک برگ، در برگ های مختلف از یک بوته و نیز در برگ مشخصی از بوته ها به کمک دستگاه پورومتر اندازه گیری گردید. نتایج نشان داد هدایت روزنه ای برگ در طول آن و نیز هدایت روزنه ای در برگ های یک بوته ذرت مقدار ثابتی نداشته و به ترتیب با افزایش فاصله از دمبرگ تا نوک برگ و نیز با افزایش شماره برگ های یک بوته از سطح خاک به طرف آسمانه، میزان هدایت روزنه ای افزایش می یابد. تغییرات هدایت روزنه ای در طول برگ مشخصی از گیاه ذرت و تغییرات هدایت روزنه ای به ازای شماره برگ های گیاه ذرت به صورت یک تابع لجستیک مدل بندی گردید. این در حالی است که تغییرات دما در طول برگ مشخصی از گیاه ذرت به صورت یک تابع سینوسی مدل بندی شد. مقدار هدایت روزنه ای در برگ های ذرت در تیمارهای آبیاری متفاوت بود. میانگین هدایت روزنه ای در تیمارهای مختلف آبیاری محدود تقریبا با هم برابر بوده و میانگین آن مساوی ‮‭0/24‬ سانتی متر بر ثانیه بود. واژه های کلیدی: آبیاری محدود، ابعاد روزنه، برنامه ریزی آبیاری، ذرت، کم آبیاری، نمایه تنش کمبود آب، هدایت روزنه ای.