ارزیابی همکنش و اثر باقی مانده روی و کادمیم بر رشد و ترکیب شیمیایی برنج گندم در یک خاک آهکی در استان فارس

گندم و برنج از محصولات مهم در استان فارس می باشند. در این استان معمولا پس از کشت برنج ، گندم در تناوب قرار می گیرد. در شرایط غرقابی قابلیت استفاده روی و کادمیوم تغییر میکند. بنابرین مطالعه اثر مستقیم روی و کادمیوم در کشت اول و اثر باقی مانده آنها مخصوصا در کشت دوم از اهمیت خاصی برخوردار می باشد. جهت ارزیابی همکنش روی و کادمیم بر رشد و ترکیب شیمیایی گیاه برنج(کشت اول) و اثر باقی مانده آن بر عملکرد و ترکیب شیمیایی گندم ( کشت دوم) این پروژه در دو سال زراعی به اجرا در آمد. تیمارهای این آزمایش عبارت بودند از چهار سطح کادمیم ( ،0 ،‮‭50 25‬ و ‮‭100‬میلی گرم در کیلو گرم خاک از منبع کلرور کادمیوم) و سه سطح روی ( ،‮‭15 0‬ و ‮‭25‬ کیلوگرم در هکتار از منبع سولفات روی). آ زمایش بصورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار به اجرا در آمد. داده ها با برنامه کامپیوتری ‭( MSTATC ) ‬تحلیل آماری شدند. نتایج نشان داد که مصرف این دو عنصر در خاک بر عملکرد ماده خشک گیاه برنج و گندم تاثیر معنی داری نداشت. ولی بر ترکیب شیمیایی گندم و برنج تاثیری معنی داری داشت. مصرف روی در برنج و اثر باقی مانده آن در گندم بر غلظت کادمیوم، روی و آهن در این دو گیاه در سطح 5 درصد تاثیر معنی داری داشت. علاوه بر این مصرف این عنصر بر غلظت منگنز در برنج و بر غلظت آهن، روی و کادمیوم در گندم در سطح یک درصد تاثیر معنی داری داشت. با افزایش سطح مصرفی روی غلظت روی در برنج ‮‭11/8‬ درصد افزایش و غلظت عناصری چون کادمیوم، منگنز و آهن به ترتیب8/،‮‭10/6 28‬ و ‮‭1/6‬ کاهش یافت. اثر باقی مانده مصرف روی باعث افزایش غلظت روی و آهن به میزان ‮‭73‬ و ‮‭16‬ درصد و کاهش منگنز و کادمیوم به میزان ‮‭19‬ و ‮‭7/8‬ درصد در گندم گردید. همچنین افزایش سطح مصرفی کادمیوم بر غلظت منگنز و کادمیوم در هر دو سال و بر غلظت مس، روی و آهن در سال دوم در برنج اثر معنی داری داشت. از طرفی اثر باقی مانده کادمیوم بر غلظت روی در سال اول وبر غلظت منگنز، آهن و کادمیوم در هر دو سال در گندم تاثیر معنی داری داشت. مقایسه میانگین ها نشان داد که با افزایش سطح مصرفی کادمیوم غلظت کادمیوم در برنج به میزان ‮‭57‬ و در گندم به میزان ‮‭463‬ درصد افزایش یافت. اما غلظت عناصر روی، آهن و منگنز به ترتیب به میزان ،‮‭17/5 11‬ و ‮‭20/6‬ درصد در برنج و ،‮‭5 33‬ و ‮‭31/6‬ درصد در گندم کاهش یافت. همچنین برهمکنش روی و کادمیم بر غلظت روی، کادمیوم، منگنز وآهن در برنج و گندم تاثیر معنی داری داشت. واژه های کلیدی: اثر باقی مانده، برنج، روی، کادمیم، گندم