بررسی تنوع، بیوماس و فراوانی فیتوپلانکتون در منطقه جنوبی دریای خزر

این تحقیق طی سال ‮‭1389‬ در فصول بهار، تابستان، پاییز و زمستان، در ‮‭40‬ ایستگاه مطالعاتی از 8 نیم خط بین آستارا تا مرز حسنقلی صورت گرفت. نیم خط ها در آستارا، بند ر انزلی، سفیدرود، تنکابن، نوشهر، بابلسر، امیرآباد، بندر ترکمن و در ساحل جنوبی دریای خزر قرار دارند. در هر نیم خط 5 ایستگاه در اعماق 5 متر، ‮‭10‬ متر ، ‮‭20‬ متر ، ‮‭50‬ متر و ‮‭100‬ متر تعیین شد که نمونه برداری فصلی از عمق صفر (سطح) و‮‭10‬ متر، ‮‭20‬ متر، ‮‭50‬ متر و ‮‭100‬ متر توسط نیسکین انجام گرفت. در مجموع ‮‭172‬ گونه از 7شاخه ‭Bacillariophyta ‬، ‭Pyrrophyta ‬، ‭Cyanophyta ‬، ‭Chlorophyta ‬، ‭Euglenophyta‬، ‭Xantophyta ‬و ‭Chrysophyta ‬فیتوپلانکتونی شناسایی گردید. از بین گونه های شناسایی شده ‮‭81‬ گونه مربوط به شاخه‮‭25 , Bacillariophyta ‬گونه مربوط به ‮‭33 , Pyrophyta ‬گونه مربوط به شاخه ‮‭31‬ ، ‭Cyanophyta ‬گونه 9 ،‭Chlorophyta ‬گونه ‭Euglenophyta ‬و 1 گونه از ‭Chrysophyta ‬و 1 گونه از ‭Xantophyta ‬بودند. مطالعات نشان دادند که گونه های شاخه های ‭Bacillariophyta ‬با تراکم(‮‭471/04‬ )‮‭227/99‬ در متر مکعب ا‮‭106‬) و زی توده (‮‭290‬ )‮‭6157‬ میلیگرم در متر مکعب و ‭Pyrrophyta ‬با تراکم (‮‭28/17 27/14‬ در متر مکعب ا‮‭106‬) در متر مکعب و زی توده(‮‭336‬ )‮‭3349‬ میلیگرم در متر مکعب و ‭Cyanophyta ‬با تراکم (‮‭39/120‬ ( ‮‭86/123‬ در متر مکعب ا‮‭106‬) و زی توده (‮‭57‬ )‮‭55‬ میلیگرم در متر مکعب از شاخه های غالب فیتوپلانکتونی بوده اند. بیشترین گونه مربوط به شاخه ‭Bacillariophyta ‬و در فصول پاییز (‮‭61‬ گونه) و زمستان (‮‭48‬ گونه) بوده است و گونه های غالب ‭Bacillariophyta ‬عبارتند ‭Pseudonitzschia seriata‬، ‭Rhizosolenia fragilissima ‬، ‭Stephanodiscos sp. ‬، ‭Melosira varians ‬،‭Nitzschia acicularis ‬و‭Cyclotella menenghiniana ‬و بیشترین تنوع گونه ای شاخه ‭Pyrrophyta ‬در فصول تابستان ، پاییز و زمستان ( ‮‭19‬ گونه) بوده است که شامل ‭Exuviaella cordata ‬، ‭Exuviaella marina ‬، ‭Prorocentrum praximum ‬و‭Prorocentrum scutllum ‬گونه های غالب این شاخه هستند. بیشترین تراکم شاخه ‭Cyanophyta ‬در فصل پاییز با تراکم (‮‭137/1‬ )‮‭285/7‬ در متر مکعب ا‮‭106‬ و زی توده (‮‭54‬ )‮‭95‬ میلیگرم در متر مکعب و تعداد ‮‭18‬ گونه مشاهده شد. گونه های غالب این شاخه ‭.Oscillatoria sp.‬، ‭Nodularia spumigena ‬و ‭Oscillatoria agardhii ‬هستند. از شاخه ‭Chlorophyta ‬بیشترین گونه در فصول پاییز و زمستان و بیشترین تراکم را در فصل تابستان و منطقه میانی با درصد تراکم 2/%‮‭26‬و گونه غالب آن ‭Binuclearia lauterbornii ‬میباشد. از شاخه ‭Euglenophyta ‬جنس های ‭Trachelomonas ‬، ‭Euglena ‬و ‭Phacus ‬در کل فصول مورد مطالعه مشاهده شد که در فصل زمستان بیشترین میانگین زی توده (‮‭0/818‬ )9 میلیگرم در متر مکعب بوده است در حالیکه بیشترین تراکم این شاخه در فصل تابستان (‮‭0/5‬ )‮‭0/5‬ در متر مکعب ا‮‭106‬بوده است. در فصل زمستان در عمق ‮‭10‬ متر نیم خط بابلسر و در سطح نیم خط های امیر آباد و انزلی یک گونه از شاخه ‭Chrysophyta ‬مشاهده شد و در آبهای سطح نیم خط های تنکابن و انزلی نیز از شاخه ‭Xantophyta ‬یک گونه مشاهده شدند که دارای تراکم و زی توده ناچیزی بودند. کلمات کلیدی:فیتوپلانکتون ، تنوع، فراوانی، زی توده، دریای خزر