بررسی معیارها و نحوه طراحی سدهای زیرزمینی در شرایط مختلف کشور ( بررسی های موردی در استان خراسان رضوی)

کمبود و یا فقدان آب سالم و بهداشتی در برخی از نقاط روستایی واقع در مناطق خشک و نیمه خشک کشور یکی از مهمترین مشکلات اینگونه مناطق بوده و سکونت را برای ساکنین آنها، از جنبه های اقتصادی و اجتماعی با معضلات زیادی مواجه ساخته و مانع توسعه پایدار آنها شده است. در مناطق خشک و گرم میزان بارندگی کم بوده، بخش اعظم آبهای زیرقشری و بارش های نامنظم و پراکنده از دسترس خارج شده و میزان تبخیر نیز بسیار زیاد می باشد. همه ساله ضمن اینکه برای تامین آب سالم و بهداشتی هزینه های زیادی صرف می شود، اغلب روش های موجود نیز موقتی بوده و از پایداری و ثبات لازم برای توسعه اینگونه مناطق برخوردار نمی باشند. لذا، جهت تهیه آب مورد نیاز مناطق خشک و نیمه خشک، بهره گیری از روش های بهینه و پتانسیل های موجود در اینگونه مناطق، از اهمیت بسیار زیادی برخوردار می باشد. یکی از روش های ذخیره آب در مناطق خشک و نیمه خشک، احداث سدهای زیرزمینی است که در برخی از کشورهای جهان صورت گرفته است. در حال حاضر کار مطالعه و احداث تعداد ‮‭22‬ سد زیرزمینی در 9 استان کشور توسط پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری در دست پیگیری می باشد. در این طرح بررسی های مربوط به معیارها و اصول و چگونگی طراحی این سدها در استان خراسان رضوی انجام شده است، توصیه های طراحی، اجرا، بهره برداری، نگهداری و پایش اطلاعات بر اساس شرایط این استان ارایه گردیده است. واژه های کلیدی: سد زیرزمینی، طراحی، دستورالعمل، جریان زیرسطحی