تایید مقاومت ژنوتیپ های منتخب گندم های ایرانی و بین المللی نسبت به بیماری زنگ سیاه (نژاد ‭Ug99) ‬در مراحل گیاهچه ای و گیاه کامل

مقاومت به بیماریها و آفات از اولویت های کشور در برنامه ملی بهنژادی غلات در بخش کشاورزی به حساب می آید. موثرترین و اقتصادی ترین راه مقابله با بیماریهای گندم استفاده از ارقام مقاوم به بیماری می باشد. پاتوتایپ جدید ‭Ug‬‮‭99‬ از عامل بیماری زنگ سیاه (ساقه‭) Puccinia graminis f.sp. tritici ‬از جمله تهدیدات بروز بالقوه، و خسارت زای گندم در دنیا می باشد. در این تحقیق تعدادی از ژنوتیپ های انتخابی گندم ایرانی و بین المللی و تعدادی از توده های بومی (در مجموع ‮‭76‬ شماره) با هدف تایید مقاومت به نژاد ‭Ug‬‮‭99‬ در مرحله گیاهچه ای و در مرحله گیاه کامل در واحد پاتولوژی بخش غلات مورد ارزیابی، مطالعه و واسنجی قرار گرفتند. در مرحله گیاهچه ای، نسبت به نژاد 2 ‭Ug‬‮‭99‬ گندم بومی و ‮‭19‬ رقم شامل ‮‭212 162‬، ‮‭166‬، ‮‭549‬، ‮‭490‬، ،‭Morvarid‬، ‮‭66-1‬-،‮‭22‬ ‭Eagle‬، ‭Amigo‬، ‭RL ‬‮‭5711‬، ‭Fleming‬، ‭Agatha‬، ‭Ac Cadilac‬، ‭RL ‬‮‭6087‬، ‭Sage‬، ‭Dena‬، ‭Arya‬، ‭Kalyansona‬، و ‭Cook ‬دارای واکنش های مقاوم، نیمه مقاوم تا نیمه حساس بودند. در مرحله گیاه کامل، در بین گندم های بومی 7 شماره و در بین ارقام مورد بررسی، ارقام ‮‭212 162‬، ‮‭166‬، ،‭Amigo‬، ‭Fleming‬، ‭Agatha‬، ‭Ac Cadilac‬، ‭RL ‬‮‭6087‬، ‭Sage‬، ‭Kalyansona‬، و ‭Cook ‬دارای واکنش مقاومت بودند. ارقام بم، سیوند، پارسی، مروارید، ‮‭490 , RL‬‮‭5711‬، و ‮‭66‬ ‭Inia ‬واکنش نیمه مقاوم نشان دادند. وجود مقاومت در تعدادی از ژنوتیپ های مورد بررسی در مرحله گیاه کامل می-تواند دلیل بر حضور و فعالیت ژن یا ژن های مقاومت گیاه کامل ناشناخته در این گندم ها باشد که نیاز به بررسی های مولکولی و استفاده از نشانگرهای مولکولی برای شناخت کامل و دقیق آن ها می باشد تا در آینده در برنامه های اصلاحی مورد بهره برداری قرار گیرند. کلمات کلیدی: گندم، توده بومی، مقاومت، زنگ سیاه، ارقام مقاوم، نژاد ‭Ug‬‮‭99‬، ‭ Puccinia graminis f. sp. tritici