بررسی جمعیت حلزون ها در باغات مرکبات استان مازندران

حلزون ها یکی از مهمترین آفات باغات مرکبات بوده که به انواع ارقام مرکبات در باغات و نهالستان ها خسارت وارد می نمایند. آنها با تغذیه از برگ، ساقه، میوه و پوست درختان (خسارت کمی) و با ایجاد خوردگی (خسارت کیفی)، کیفیت محصول را نیز کاهش می دهند. در شمال کشور، به علت شرایط مناسب جوی حلزونها در باغات مرکبات و خصوصا خزانه مرکبات خسارت وارد نموده و باعث افزایش استفاده از حلزون کش ها می شوند. در این پروژه ضمن شناسایی گونه های مختلف حلزون ها در شرایط طبیعی در مناطق مختلف غرب و شرق استان مازندران (با درجه حرارت و رطوبت متفاوت روی رقم غالب پرتقال تامسون) که دارای بیشترین سطح زیر کشت می باشد، به بررسی نوسانات جمعیت و ارتباط آن با درجه حرارت و رطوبت نسبی پرداخته شد. مجموعا تعداد هفت گونه حلزون متعلق به چهار خانواده از استان مازندران بر اساس خصوصیات مورفومتریک (شکل، اندازه، نقوش روی صدف، اپرکول، دریچه صدف، راستگرد یا چپگرد بودن صدف، محل قرار گیری سوراخ تنفسی، خط میانه پشتی، موکوس و رنگ آن، اندازه بدن، سوهانک، خط کلیه و دستگاه تولید مثلی) شناسایی شدند. تعداد یک گونه ‮‭1774 , Cochlicella acuta (Muller) ‬برای فون جانوران ایران ثبت جدید می باشد. در این بررسی خانواده ‭Helicidae ‬از نظر تنوع گونه ای بیشترین تعداد گونه و خسارت به مرکبات را داشته است. بیشترین خسارت نرم تنان روی مرکبات مربوط به حلزون های گونه های ‮‭1833 , Caucasotachea atrolabiata (Krynicki) ‬و ‭Helicella krynickii ‬بوده که درمناطق شمالی کشور حایز اهمیت می باشند. فعالیت این دو گونه با نوسانات درجه حرارت و رطوبت نسبی رابطه نزدیکی دارد. محدوده فعالیت حلزون ‭ C. atrolabiata ‬در درجه حرارت‮‭8-23‬ و گونه ‭H. krynickii‬در درجه حرارت ‮‭10-21‬درجه سانتیگراد بر اساس آمار ثبت شده در ترموهیدرو گراف داخل باغ بود. در خارج از محدوده درجه حرارت ذکر شده فعالیت این حلزون ها کند و متوقف گردید. این آفات دارای دو اوج فعالیت بهاره و پاییزه در شرایط منطقه بوده اما تقریبا در طول تابستان و زمستان فعالیت وجود ندارد و به خواب تابستانی و زمستانی می روند. در زمستان تراکم جمعیت کاهش پیدا نموده و اکثر بالغین بعد از تخم گذاری می میرند. رابطه نزدیک حلزون و علف های هرز مجاور نشان دهنده آن است که کانون آلودگی مجدد، برگ های باقیمانده روی سطح خاک و علف های هرز می باشد. واژه های کلیدی: حلزون- شناسایی - تغییرات جمعیت- پرتقال رقم تامسون - استان مازندران