مقایسه عملکرد لاین های امیدبخش کلزا در شرایط تنش خشکی

بمنظور مطالعه تحمل به تنش خشکی لاین های خالص کلزا که از نتایج طرحهای به نژادی حاصل شده اند این طرح در دو سال زراعی ‮‭1389-90 1390-91‬در مزرعه چهارصد هکتاری موسسه تحقیقات اصلاح وتهیه نهال و بذر کرج در شرایط تنش خشکی ( قطع آبیاری از مرحله گلدهی کامل به بعد) اجرا شد. قالب طرح بصورت طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار بود. تعداد لاین های مورد آزمایش ‮‭30‬ لاین است که رقم اکاپی و ‭RGS‬‮‭003‬ نیز به عنوان شاهد در نظر گرفته شد. لاین های مورد آزمایش از تنوع ژنتیکی حاصل تلاقی بین ژنوتیپ های مختلف نظیر ‭Sunday‬، ‭SW‬، ‭Zarfam‬، ‭Okapi‬، ‭Orient‬،‭Geronimo‬،‭GA‬‮‭096‬ وهمچنین تنوع موجود در کشت بذر F2 هیبریدهای الایت و ابونیت وپس از چند سال انتخاب و خودگشنی بر اساس ویژگی های مناسب نظیر زودرسی، رشد و ویگوریته مناسب و عدم وجود آفت و بیماری انتخاب شدند که در حال حاضر در نسل F6 هستند. نتایج تجزیه واریانس داده های سال اول و دوم آزمایش نشان داد که لاین های مورد بررسی در شرایط خشکی در سال اول تنها از نظر صفات درصد روغن دانه، وزن هزار دانه و تعداد بذر در غلاف و در سال دوم تنها از نظر صفات ارتفاع بوته، درصد روغن دانه، تعداد غلاف در بوته و تعداد بذر در غلاف با یکدیگر تفاوت آماری معنی داری دارند. و از نظر سایر صفات مانند عملکرد دانه تفاوتی بین آنها وجود ندارد. لذا از آنجاییکه رقم بهاره ‭RGS‬‮‭003‬ یک رقم بهاره متحمل به سرما در مناطق معتدل سرد و برخی از مناطق سرد است و همچنین از سایر ارقام زودرس تر می باشد، این رقم برای شرایط خشکی این مناطق توصیه میگردد. بدلیل اینکه واریانس خطای دو سال آزمایش تنها برای درصد روغن همگن بود، تجزیه واریانس مرکب فقط برای این صفت انجام شد و نتایج نشان داد از نظر این صفت تفاوت معنی داری بین ارقام در شرایط تنش وجود ندارد. کلمات کلیدی: کلزا، تنش خشکی، قطع آبیاری، عملکرد دانه، اجزای عملکرد دانه