تعیین ترکیبات شیمیایی، قابلیت هضم و تجزیه پذیری علوفه ماشک پانونیکا

به منظور تکمیل جداول استاندارد غذایی ایران تحقیقی در رابطه با تعیین ارزش غذایی علوفه ماشک پانونیکا در استان کردستان به مرحله اجرا درآمد. تعداد ‮‭30‬ روستا در مناطق مختلف علوفه ماشک استان کردستان در مرحله گلدهی نمونه برداری ماشک به روش سیستماتیک علوفه ماشک پانونیکا در مناطق مختلف استان کردستان دیواندره و سقز، بانه ، مریوان وکامیاران به عنوان تیمار و 6 تکرار در قالب طرح کاملا تصادفی آنالیز و از هر شهرستان در مرحله گلدهی از مزارع دیم ماشک به روش سیستماتیک (شکل حروف‭X ‬،‭Z ‬یا ‭N) ‬جمع آوری و در نهایت تعداد ‮‭30‬ نمونه از ماشک پانونیکا در نقاط مختلف استان ترکیبات شیمیایی آنها به لحاظ کشور اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که میانگین ماده خشک ، پروتیین خام ، چربی خام ،دیواره سلولی و دیواره سلولی بدون سلولز وکربوهیدارت های غیر الیافی علوفه ماشک پانونیکا به ترتیب : ‮‭94/63 0/13‬ ، ‮‭16/11 1/07‬ ، ‮‭1/04 0/16‬ ، ‮‭35/98 3/30‬ ، ‮‭25/47 2/73‬ و ‮‭35/77 1/76‬ درصد بدست آمد. متوسط عناصر معدنی:کلسیم ، فسفر، آهن ، منگنز، مس و روی در علوفه ماشک به ترتیب: ‮‭1/33 0/18‬ درصد‮‭06‬،/‮‭0/20 0‬ درصد و‮‭679 109/06‬ میلی گرم در کیلو گرم ، ‮‭74/40 20/25‬ میلی گرم در کیلو گرم ‮‭34‬،/‮‭27/94 10‬ میلی گرم در کیلو گرم و ‮‭45/87 9/32‬ میلی گرم در کیلو گرم به دست آمد. میانگین ضرایب هضم ماده خشک ، ماده آلی، پروتیین خام ، دیواره سلولی ، دیواره سلولی بدون همی سلولز وکربو هیدرات های غیر الیافی علوفه ماشک پانونیکا بترتیب : ‮‭61‬ ، ‮‭70 59‬، ، ‮‭37‬ ، ‮‭41‬ و ‮‭87‬ درصد بود. میانگین فراسنجه های ‭a (‬بخشی که سریع تجزیه می شود)،‭b (‬بخشی که کند تجزیه می شود) و‭c (‬بخشی که غیر قابل تجزیه می باشد) ماده خشک پانونیکا به ترتیب: ‮‭08 40/59‬،/‮‭42‬ و ‮‭0/11‬ درصد و برای پروتیین خام نیز به ترتیب: ‮‭94 45/97‬،/‮‭47‬ و ‮‭0/16‬ درصد تعیین گردید. تجزیه پذیری موثر در سرعت عبور‮‭02‬/،‮‭0 /05 0‬ و‮‭0/0 8‬ برای ماده خشک ماشک پانونیکا به ترتیب: ‮‭75/91‬ ، ‮‭69/08‬ و‮‭64/49‬ درصد و برای پروتیین خام نیز به ترتیب: ‮‭89/66‬ ، ‮‭83/35‬ و ‮‭78/67‬ درصد بدست آمد. با توجه به نتایج به دست امده می توان بیان نمود که علوفه ماشک پانونیکا می تواند جایگزین مناسبی برای بخش علوفه ایی جیره (یونجه ، شبدر و اسپرس) دام های شیری و پرواری گردد. کلید واژه : ترکیبات شیمیایی ، قابلیت هضم و تجزیه پذیری ، علوفه ماشک پانونیکا ، کردستان