ارزیابی پتانسیل تولید رویشگاه با استفاده از شاخص کیفیت خاک (گلستان)

با توجه به وسعت مراتع در ایران و اثرات اقتصادی و اجتماعی رویشگاه های مرتعی بر جمعیت کثیری از ساکنان و بهره برداران از جمله دامداران روستایی و عشایر باعث گردیده است که در سالهای اخیر بحث مدیریت علمی بر مراتع از سوی سازمان جنگله ا و مراتع کشور و کارشناسان و دست اندرکاران مورد توجه و پیگیری قرار گیرد . بهره برداریهای سنتی غالبا پیش از حد توان تحمل مراتع بوده و باعث کاهش تولید و تخریب این منابع شده است. در این تحقیق به منظور تشخیص کاربرد سیستم خاک ، شکل زمین و اثرات آن در رشد گیاهان مرتعی و ارتباط بین خصوصیات خاک و شکل زمین و تولید از دانش کارشناسی و تجزیه های آماری استفاده گردیده است .رشد گیاهان در شرایط طبیعی تحت تاثیر عواملی مانند : اقلیم ، خاک ، توپوگرافی و غیره می باشد . ارزیابی پتانسیل مرتع یا رویشگاه که عبارت ا ست از برآورد میزان توانایی ذاتی یک سرزمین در حمایت از رشد گونه یا گونه های خاص و تولید محصول ‭(Muir ‬و ‮‭2001‬ ) درک بهتری از نحوه کارکرد مرتع یا رویشگاه ارا یه میکند که برای برنامه ریزان بسیار مورد استفاده قرار می گیرد . دستیابی به شناخت دقیقی از این پتانسیل نیازمند صرف وقت و اعتبارات زیاد است که با تولید نسبتا پایین مراتع کشور سازگار نیست . جهت دستیابی به یک ارزیابی نسبتا قابل قبول و سریع با استفاده از پتانسیل رویشگاه محققین برای نقاط مختلف جهان حداقل فاکتورهایی را پیشنهاد داده اند که از جمله : (‮‭2003‬ و ‭Rezaei) ‬برای حوزه آبخیز سد لار استفاده از خصوصیات خاک دو سری حداقل متغیر موثر ارایه نموده است که بیش از %‮‭75‬ می تواند به خوبی پتانسیل رویشگاه را ارزیابی نماید. هدف طرح حاضر واسنجی داده ها و فرمول ارایه شده توسط آقای دکتر عطا الله رضایی می باشد که در سه منطقه از مراتع نیمه خشک کشور شامل : آذربایجان غربی، کردستان، مرکزی و گلستان به اجرا گذاشته می شود . در این روش علاوه بر معرفی عوامل موثر خاکی به جای ارایه امتیازدهی کیفی ‭( Soil Qualityindex ) ‬که معیاری برای تعیین پتانسیل رویشگاه استفاده می شود . ( ‮‭2005‬ و ‭Rezaei etal ) ‬شاخص کیفیت خاک ‭( Soil Qualityindex ) ‬در این فرمول تابعی است از کارکرد سه خصوصیت مهم خاک شامل: عمق موثر خاک، سازمان یافتگی و درصد کربن آلی است. این پنج خصوصیت طی پژوهش انجام شده در حوزه آبخیز سد لار تا ‮‭86‬ درصد واریانس موجود بین تولید واقعی واحدهای اراضی را توضیح داده است . برای اندازه گیری فاکتورهای گفته شده در این سایت تعداد چهل ترانسکت در پنج سطح شیب و چهار جهت جغرافیایی با دو تکرار مشخص و کلیه عملیات اندا زه گیری تولید و نمونه برداری خاک و اندازه گیری های مربوط به ‭(LFA) ‬روی آنها انجام گرفته است . کلید واژه: پتانسیل رویشگاه، شاخص کیفیت خاک