تعیین نژادهای قارچ ‭Pyrenophora tritici-repentis ‬عامل لکه خرمایی گندم در شمال کشور و بررسی قابلیت تولید فرم جنسی قارچ

لکه خرمایی با عامل ‭Pyrenophora tritici-repentis ‬یکی از مهمترین بیماریهای لکه برگی گندم است که از نظر اقتصادی خسارت قابل توجهی در دنیا وارد می کند. به دلیل زیاد بودن جدایه های جمع آوری شده از دو استان گلستان و مازندران، ابتدا ‮‭48‬ جدایه نماینده از میان ‮‭163‬ جدایه بر اساس سه معیار شامل نتایج حاصل از انگشت نگاری ‭DNA ‬جدایه ها با نشانگر مولکولی ‭rep-PCR ‬و با استفاده از آغازگر ‭Box ‬، مناطق جمع آوری جدایه ها و مزارع نمونه برداری شده، انتخاب گردید. استفاده از مارکر مولکولی صرفا برای اسکرین اولیه جدایه ها بود. تعیین نژاد قارچ بر اساس واکنش کیفی ارقام گندم افتراقی نسبت به جدایه های قارچ صورت گرفت. نژاد یک با ‮‭43‬ جدایه (%‮‭90‬ کل جدایه ها) از نظر فراوانی شایع ترین نژاد و نژاد دو با پنج جدایه (%‮‭10‬ کل جدایه ها) در مرتبه بعدی قرار گرفت. بنابراین، نژاد یک به عنوان نژاد غالب برای کارهای اصلاحی مرتبط با این بیمارگر در کشور توصیه می گردد. جهت تایید و تکمیل بررسی فنوتیپی تعیین نژاد قارچ از آغازگرهای متعددی برای تشخیص توالی های مرتبط با توکسین های ‭A ‬و ‭B ‬مورد استفاده قرار گرفت. نتایج نشان داد که همه جدایه های مورد بررسی دارای توالی مرتبط با توکسین ‭A ‬ولی فاقد توالی مرتبط با توکسین ‭B ‬بودند. بررسی وضعیت تولید مثل جنسی قارچ نشان داد که %‮‭54‬ جدایه های مورد بررسی سودوتسیوم به همراه آسک و آسکوسپور تولید کردند. %‮‭17‬ از جدایه ها فقط تولید سودوتسیوم و %‮‭29‬ هیچگونه ساختار تولید مثل جنسی تولید نکردند. این نخستین گزارش از تعیین نژاد های قارچ فوق در کشور (جدایه های استان گلستان و مازندران) و نیز بررسی وضعیت تولید مثلی آن می باشد. لغات کلیدی: نژاد، گندم، ‭Pyrenophora tritici-repentis‬، فرم جنسی، لکه خرمایی