بررسی اثر گچ معدنی بر عملکرد و ترکیب شیمیایی گندم در خاک های سدیمی ( مطالعه موردی: دشت مرودشت استان فارس)

پروژه حاضر با اهداف ارزیابی تاثیر مقدار گچ لازم، روش کاربرد گچ و دانه بندی ذرات گچ بر عملکرد و ترکیب شیمیایی گندم انجام گرفت. برای این منظور، خاک سدیمی (‮‭2.26‬ ‭=ESP ‬و ‮‭5.9‬‭=EC= ‬‮‭6.2‬ ، ‭pH ‬و بافت خاک، لوم رس سیلتی) از دشت مرودشت استان فارس انتخاب گردید. آزمایش در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 8 تیمار و 3 تکرار انجام گرفت. تیمارها شامل 3 سطح درصد نیاز گچی (‮‭50‬%، %‮‭75‬ و‮‭100‬%) ، 2 سطح گروه اندازه ای ذرات گچ (0‭/mm‬‮‭05‬> و ‮‭20‬ ‭mm> )‬، یک کرت، جهت انحلال گچ در آب آبیاری و یک کرت به عنوان شاهد در نظر گرفته شد. تیمارهای خاکی گچ، تا عمق شخم (‮‭15‬ سانتیمتری) با خاک مخلوط شدند. سپس، به کشت گندم رقم مرودشت اقدام گردید. در تیمار انحلال گچ در آب آبیاری، گچ پودری در طول فصل رشد، با هر نوبت آبیاری اضافه گردید. در پایان، نتایج حاصل از تجزیه خاک و پارامترهای گیاهی، بوسیله نرم افزار ‭SAS ‬تجزیه و تحلیل آماری شد و اثر تیمارها و مقایسه آن ها با استفاده از مقایسات مستقل انجام گرفت. بر اساس نتایج بدست آمده عملکرد و اجزای عملکرد گندم به طور معنی داری تحت تاثیر افزودن گچ به خاک قرار گرفت. عملکرد گندم در تیمار گچ دانه درشت بیشتر از گچ دانه ریز بود. تعداد بوته، تعداد خوشه در واحد سطح، تعداد سنبلچه در خوشه و سنبلچه های بارور با افزودن گچ به خاک افزایش یافت. بررسی ترکیب شیمیایی برگ گندم نشان داد غلظت نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم، آهن و روی برگ گندم متناسب با مصرف این ماده افزایش یافت. نسبت پتاسیم به سدیم و نسبت کلسیم به سدیم در تیمارهای خاکی گچ روند افزایشی نشان داد. افزایش این دو نسبت حاکی از بهبود انتخاب گری ریشه گیاه برای عنصر پتاسیم و کلسیم با افزودن گچ است. هر چند عملکرد گیاه تحت تاثیر اندازه ذرات گچ قرار گرفت ولی ترکیب شیمیایی برگ تحت تاثیر اندازه ذرات گچ مصرفی نبود. این موضوع حاکی از این است که بخشی از افزایش عملکرد گندم با کاربرد گچ دانه درشت را می توان به بهبود صفات فیزیکی خاک نسبت داد. بطورکلی توصیه می شود برای اصلاح خاک سدیمی مورد مطالعه از گچ دانه درشت و به میزان ‮‭50‬ درصد نیاز گچی استفاده شود.