بررسی واکنش درختان پرتقال در مقابل روش کم آبیاری "خشکی موضعی ریشه گاه"

به منظور بررسی تاثیر روشهای مختلف کم آبیاری در عملکرد کمی و کیفی پرتقال تامسون ناول، طرح حاضر در ایستگاه تحقیقات دشت ناز ساری از سال ‮‭1388‬ تا ‮‭1391‬ به اجرا در آمد. تحقیق حاضر در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با 6 تیمار در 5 تکرار اجرا شد تیمارها عبارت بودند از‭: (T‬1) آبیاری بر اساس عرف باغدار، ‭(T‬2) آبیاری بر اساس نیاز آبی درخت پرتقال، ‭(T‬3) آبیاری به میزان ‮‭75‬ درصد نیاز آبی درخت پرتقال و به روش معمول، ‭(T‬4) آبیاری به میزان ‮‭50‬ درصد نیاز آبی درخت پرتقال و به روش معمول، ‭(T‬5) آبیاری به میزان ‮‭75‬ درصد نیاز آبی درخت پرتقال و به روش "خشکی موضعی ریشه گاه" ، ‭(T‬6) آبیاری به میزان ‮‭50‬ درصد نیاز آبی درخت پرتقال و به روش"خشکی موضعی ریشه گاه". در پایان هر سال، نمونه برداری از میوه های درختان مورد آزمایش انجام و عملکرد، وزن میوه و خصوصیات کیفی شامل میزان مواد جامد قابل حل ،‭pH ‬، ویتامین ث و اسیدیته قابل تیتراسیون مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج سه ساله آزمایش نشان داد که در مورد پارامتر عملکرد میوه تیمار "خشکی موضعی ریشه گاه‭" (T‬5) اختلاف معنی داری را از نظر آماری با تیمار آبیاری بر اساس نیاز آبی درخت پرتقال ‭(T‬2) نشان نداد و این در حالیست که هر دو تیمار کم آبیاری به روش معمول ‭(T‬3 و T4) سبب کاهش معنی دار عملکرد پرتقال به میزان ‮‭28‬ تا ‮‭34‬ درصد نسبت به تیمار T2 گردیدند که این موضوع نشان دهنده ی برتری روش کم آبیاری "خشکی موضعی ریشه گاه" نسبت به روش معمول کم آبیاری می باشد. در مورد پارامتر مقاومت روزنه ای نتایج نشان داد که بیشترین مقاومت روزنه ای را تیمار T4 با ‮‭12/2‬ ثانیه بر سانتیمتر به خود اختصاص داد (‮‭44‬ درصد افزایش نسبت به تیمار T2) که نشان دهنده شدت تنش اعمال شده در شرایط کم آبیاری به روش معمول می باشد که سبب بسته شدن معنی دار روزنه های برگ گردیده است. در هر سه سال آزمایش بر اساس نتایج تجزیه واریانس اثر تیمارهای مختلف " روش معمول کم آبیاری " و "خشکی موضعی ریشه گاه" بر روی پتانسیل آب برگ و کارآیی فتوشیمیایی فتوسیستم ‭II ‬در سطح احتمال 5 درصد معنی دار نشده است و کلیه تیمارها در یک سطح قرار گرفتند. تاثیر تیمارهای کم آبیاری "خشکی موضعی ریشه گاه" و "روش معمول کم آبیاری" روند خاصی را در مورد میزان عناصر غذایی اصلی و ریز مغذی های موجود در برگ و آب میوه پرتقال نیز دنبال نمی کند. در مورد پارامتر کارآیی مصرف آب پس از سه سال تحقیق، تیمار T6 با ‮‭9/3‬ کیلوگرم بر متر مکعب (‮‭35‬ درصد افزایش نسبت به تیمار بدون تنش) بیشترین مقدار را به خود اختصاص داده است و بهترین تیمار شناخته شد و پس از این تیمار، تیمارهای T4 و T5 به ترتیب با کارآیی مصرف آب ‮‭8/5‬ و ‮‭7/6‬ کیلوگرم بر متر مکعب قرار گرفتند. لازم به ذکر است که کمترین میزان کارآیی مصرف آب به میزان ‮‭4/8‬ کیلوگرم بر متر مکعب مربوط به تیمار T1 بوده است. واژه های کلیدی: پرتقال تامسون ناول، کم آبیاری، خشکی موضعی ریشه گاه، کارآیی مصرف آب.