بررسی کارآیی ریز جانداران حل کننده فسفات در حلالیت فسفات های نامحلول و تاثیر آنها بر عملکرد ذرت

قابلیت دسترسی پایین فسفر خاک یک موضوع اصلی در اغلب خاکهای می باشد به ویژه وقتی که کودهای فسفره گران قیمت بر ای کشاورزران کشورهای در حال توسعه قابلی دسترس نمی باشد. یافتن راهی که بتواند کارایی کودهای فسفره را افزایش دهد برای کشاورزان از اهمیت زیای برخوردار است. به منظور بررسی کارآیی ریز جانداران حل کننده فسفات نا محلول و تاثیر آنها بر عملکرد کمی وکیفی ذرت دانه ای یک آزمایش گلخانه ای و دو آزمایش مزرعه ای انجام شد. آزمایش گلخانه ای با دو باکتری‭( (Pseudomonas putida ‬، ‭Bacillus substitlis ‬در سه خاک با سطوح مختلف فسفر (2/،‮‭4 4‬/،‮‭11/7 7‬ میلی گرم بر کیلوگرم) و تیمارهای کود سوپر فسفات تریپل در پنج سطح (،‮‭100‬ ،‮‭75‬ ،‮‭50‬ ،‮‭25‬ %0) نسبت به سطح ‮‭16‬ میلی گرم بر کیلوگرم مورد نیاز در خاکهای مورد مطالعه اعمال شد. بذرهای ذرت در گلدان های 5 کیلویی کشت و با باکتریها تلقیح شدند و پس از ‮‭75‬ روز اندام هوایی گیاه برداشت شد و برای عصاره گیری آماده شدند. پس از آن عملکرد تر و خشک تک بوته ذرت، عملکرد خشک ریشه، عملکرد خشک کل گیاه، غلظت فسفر در گیاه، فسفر خاک، راندمان کود فسفره وعناصر کم مصرف (روی، آهن، مس، منگنز) اندازه گیری شدند. نتایج نشان دادند که تلقیح با باکتری های حل کننده فسفات باعث افزایش عملکرد تر و خشک تک بوته و عملکرد خشک ریشه ذرت نسبت به شاهد شد. همین طور افزودن تیمارهای کود سوپر فسفات تریپل نسبت به شاهد بدون کود باعث افزایش عملکرد خشک و تر اندام هوایی گیاه و جذب فسفر توسط گیاه شد. راندمان کود سوپر فسفات تریپل بالا بود و ‮‭66/6‬ درصد از تیمارها راندمانی بالاتر از ‮‭50‬ درصد داشتند. در مرحله مزرعه ای، دو آزمایش در استانهای مازندران و کرمانشاه که شامل سه سطح باکتری ‭(B‬‮‭01‬، وB2 ) و چهار سطح فسفر ( ،0‭TSP ‬بر اساس آزمون خاک ، ‮‭25‬ ‭TSP ‬درصد بیشتر از آزمون خاک و ‮‭25‬ ‭TSP ‬درصد کمتر از آزمون خاک) در سه تکرار و در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی اجرا شد. نتایج آزمایش در استان کرمانشاه نشان داد که از نظر آماری تاثیر باکتری وکود فسفاته روی عملکرد دانه در سطح یک درصد معنی دار بودند، ولی اثرمتقابل تیمارهای مختلف کود فسفاته و سطوح باکتری روی عملکرد دانه معنی دار نشد. دراین تحقیق بالاترین عملکرد دانه با تیمارسطح دوم باکتری و مصرف سوپرفسفات تریبل ‮‭25‬ درصد بیشتر ازآزمون خاک بود که اختلاف عملکرد آن با تیمار شاهد ‮‭660‬ کیلوگرم در هکتار است. همچنین با افزایش مقدار باکتری های حل کننده فسفات ،علاوه بر افزایش عملکرد دانه،مقدار(غلظت) فسفردر دانه و قابلیت دسترسی آن نیز افزایش یافت. نتایج آزمایش در استان مازندران نشان دادکه تاثیر باکتری و کود فسفاته بر تعداد بوته در سطح پنج درصد و بر منگنز جذب شده در سطح یک درصد معنی دار بود. اثر متقابل کود و باکتری بر مقدار آهن و منگنز جذب شده در سطح یک درصد و بر روی جذب شده در پنج درصد معنی داربود. بیشترین میزان وزن کل ترگیاه از مصرف فسفر براساس آزمون خاک همراه با مصرف باکتری B2 به میزان ‮‭30/2‬ تن در هکتار بدست آمد. بیشترین میزان غلظت فسفراز تیمارهای بدون مصرف باکتری همراه با مصرف فسفر‮‭25‬ درصدکمتر از آزمون خاک و مصرف باکتری B2 همراه با مصرف فسفر‮‭25‬ درصد بیشتراز آزمون خاک بدست آمدند. کلمات کلیدی: باکتری، حل کننده فسفات، فسفر، ذرت