ارزیابی ژنوتیپ های آفتابگردان از نظر عملکرد دانه و روغن در شرایط دیم مناطق سرد.

خشکی یکی از عمده ترین خطرات برای تولید موفق محصولات زراعی در ایران و جهان است. بنابراین شناسایی ارقام و هیبریدهای آفتابگردان مقاوم به خشکی می تواند کشت این محصول را در مناطق دیم سردسیر کشور توسعه دهد. بدین منظور، ‮‭13‬ رقم و لاین آفتابگردان در قالب آزمایشی به صورت بلوک کامل تصادفی در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دیم شیروان با سه تکرار اجرا گردیدند. برای هر کرت 5 ردیف 5 متری با فاصله ‮‭50‬ سانتیمتر در نظر گرفته شد. کشت در نیمه اسفند ماه به صورت دستی انجام گردید. در طول دوران رشد و نمو صفات زراعی یاد داشت برداری شدند و پس از برداشت نیز عملکرد دانه ارقام اندازه گیری گردیدند. تجزیه واریانس صفات اختلاف معنی داری را در سطح احتمال %1 برای صفات فنولوژی و ارتفاع بوته و سطح احتمال %5 برای قطر ساقه (از ‮‭10‬ سانتیمتری سطح خاک)تعداد دانه در طبق و عملکرد دانه نشان داد که حاکی از تنوع کافی برای صفات فنولوژی ومورفولوژی درژنوتیپ های تحت مطالعه بود.رقم‭Euroflor ‬وهیبرید ‭Lakumka ‬ا ‭Zarya‬1 از بیشترین عملکرددانه(بترتیب ‮‭440/4‬ و‮‭391/6‬ کیلوگرم درهکتار) وتعداد دانه درطبق (بترتیب ‮‭326‬ و ‮‭228‬ دانه)برخورداربودند.ضمن اینکه این رقم وهیبریدازدوره گلدهی کوتاه وتعداددانه درطبق بالایی برخوردار بودند.بین عملکرد دانه وتعداد دانه درطبق همبستگی مثبت معنی داری(‮‭0/93‬)درسطح احتمال %1 وجود داشت بنابراین شاخص های گزینش درشرایط دیم شیروان را،تعداددانه درطبق ودوره گلدهی کوتاه معرفی نمود. تنها عامل محدود کننده کشت این گیاه در شرایط دیم شیروان و آب و هوای مشابه ریزش های بسیارکم باران می باشد. با این وجود رقم ‭Euroflor ‬و هیبرید ‭Lakumka ‬ا ‭Zarya‬1 را می توان در آزمایش ها وبرنامه های پایداری درمناطق باریزش های سالیانه ‮‭400‬ میلیمتر یا بیشتر مانند غرب کشور وارد نمودتا پس ازتاییدپایداری، به توان به عنوان رقم یا هیبرید پایدار به کشاورزان درآن مناطق معرفی نمود. واژه های کلیدی :آفتابگردان، دیم، مناطق سرد