بررسی تغییرات فصلی تولید و مصرف گونه های مرتعی در مراتع نمونه پنج منطقه رویشی ایران (گلستان- اینچه برون)

بمنظور بررسی تغییرات تولید و مصرف گیاهان مرتعی درطول فصل رویش و چرا، سایت اینچه برون گلستان که معرف منطقه نیمه خشک تا خشک معتدل و شور می باشد، انتخاب گردید. تولید در داخل قطعه محصور و مصرف در بیرون این قطعه که تحت چرای دام بود، طی سالهای ‮‭1386‬ تا ‮‭1389‬ اندازه گیری شد. مرتع اینچه برون از آذر ماه تا آخر اسفند مورد استفاده دام سبک به خصوص گوسفند قرار می گیرد، در حالی که رویش عمومی گیاهی از اواخر اسفند تا مهر ماه ادامه دارد. یعنی در واقع تولید علوفه در فصل گرم و ورود دام به مرتع و سپس مصرف علوفه، در فصل سرد صورت می گیرد. نتایج بررسی نشان داد، تولید علوفه در سالهای بررسی نوسان داشت. میانگین چهار ساله تولید مرتع حدود ‮‭575‬ کیلوگرم در هکتار بود. در سال دوم (سال کم تولید) حدود ‮‭73‬ درصد سال چهارم (سال پرتولید) علوفه تولید شد. سال کم تولید و نسبت آن به سال پر تولید در گونه ها متفاوت بود. در سه گونه ‭Halocnemum strobilaceum ‬، ‭Aeluropus lagopoides ‬و ‭Aeluropus littoralis ‬تولید تغییرات ناچیزی در سالهای مختلف داشت ولی در گونه ‭Frankenia hirsuta ‬، گندمیان یکساله و پهن برگان یکساله نسبت تولید سال کم تولید به سال پرتولید به ترتیب حدود ‮‭27/3‬ ، ‮‭12/3‬ و ‮‭15/69‬درصد بود. مرتع در طول 8 ماه (اسفند تا مهر) علوفه تولید نمود. ولی دوره تولید و اوج تولید در گونه ها متفاوت بود. اوج تولید در گونه ‭Halocnemum strobilaceum ‬مهر ماه، در ‭Frankenia hirsuta ‬تیر ماه، در گونه ‭Aeluropus lagopoides ‬و ‭Aeluropus littoralis ‬در مرداد ماه و در یکساله ها در فروردین ماه بود. در متوسط چهار سال حدود ‮‭67‬ درصد علوفه تولید شده مورد استفاده دام قرار گرفت که حداکثر آن (حدود ‮‭80‬ درصد) در سال اول و حداقل آن (حدود ‮‭49‬ درصد) در سال دوم بررسی بود. بیشتر علوفه بصورت خشک مصرف گردید (حدود ‮‭16‬ درصد بصورت تر). از کل علوفه مصرف شده بیشترین مقدار آن (حدود ‮‭38/7‬ درصد) در آذر ماه مورد استفاده دام قرار گرفت. ماه پر مصرف نیز به جز گونه ‭Aeluropus lagopoides ‬که در دی ماه بود، برای سایر گونه ها در آذر ماه بود. واژه های کلیدی: استان گلستان، اینچه برون،گیاهان مرتعی، تولید، مصرف