تعیین روابط ژنتیکی جمعیت گوسفند شین بش با نژادهای قزل ، هرکی، شال و زندی با استفاده از نشانگرهای ‭mtDNA ‬و ریزماهواره

در این تحقیق جهت مطالعه ساختار ژنتیکی پنج جمعیت گوسفند ایران، نمونه های خون از محل پراکنش آنها جمع آوری شد. این جمعیتها شامل: قزل، هرکی، شال، زندی و شین بش بود. استخراج ‭DNA ‬با روش بهینه یافته ‭Salting-Out ‬انجام گرفت. تعداد ‮‭10‬ جایگاه ریزماهواره و یک ناحیه کنترلی ‭D-Loop ‬مربوط به ‭DNA ‬میتوکندریایی‭( mtDNA) ‬مورد مطالعه قرار گرفت.برای تکثیر جایگاههای ریزماهواره از یک ‭PCR ‬چندگانه‭(Multiplxe) ‬استفاده شد. آغازگرهای انتخابی نشاندار شده و با استفاده از دستگاه ‭Genetic Analyser ‬تعیین ژنوتیپ افراد انجام گرفت.در مجموع ‮‭129‬ آلل در جمعیتهای مورد مطالعه مشاهده شد، لذا متوسط تعداد آلل به ازا هر نشانگر ‮‭12/9‬ بود. میانگین هتروزیگوسیتی مورد انتظار در کل جمعیتها برابر با ‮‭0/713 0/019‬ بود که در نژاد قزل بیشترین مقدار و نژاد شال دارای کمترین مقدار می باشد. مقدار ‭Fis ‬در کل جمعیت گوسفندان مورد مطالعه برابر ‮‭0/038‬- بود که نشان دهنده غیر همخون بودن کل جمعیت ها و وجود تنوع قابل قبولی در آنها باشد. با استفاده از روش استاندارد ‭Nei ‬کمترین فاصله ژنتیکی مربوط به جمعیت های قزل وشین بش (‮‭0/052‬) بود و بیشترین فاصله ژنتیکی مربوط به جمعیتهای هرکی و زندی(‮‭0/192‬) می باشد. با استفاده از ماتریس فاصله ژنتیکی درخت فیلوژنی بر اساس روش ‭UPGMA ‬، پنج جمعیت مورد مطالعه به دو گروه مجزا تقسیم شد که گروه اول شامل: جمعیتهای قزل، شین بش و هرکی بوده و گروه دوم شامل: جمعیتهای شال و زندی می باشد. نتایج حاصل از ناحیه کنترلی ‭mtDNA ‬نشان داد که میزان تنوع نوکلیوتیدی در جمعیتهای مورد مطالعه ‮‭0/015 0/0007‬ می باشد که بیشترین مقدار مربوط به جمعیت قزل (‮‭0/0179 0/0025‬) و جمعیت شین بش کمترین میزان تنوع نوکلیوتیدی(‮‭0/0131 0/0013‬) به خود اختصاص داد. از مجموع ‮‭124‬ فرد تعیین توالی شده در ناحیه کنترلی ‭mtDNA ‬، تعداد ‮‭61‬ هاپلوتیپ در جمعیتهای مورد مطالعه مشخص شد. تنوع هاپلوتیپی در جمعیتهای مورد مطالعه ‮‭0/944 0/013‬ بود که جمعیت شال بیشترین تنوع هاپلوتیپی(‮‭0/966 0/018‬) و جمعیت زندی کمترین تنوع هاپلوتیپی(‮‭0/933 0/031‬) داشتند.نتایج این تحقیق نشان داد که در گوسفندان ایران هر سه نوع هاپلوگروه A، ‭B ‬و ‭C ‬با فراوانی های تقریبا مشابه وجود دارد. اگرچه فراوانی هاپلوگروه ‭B ‬از سایر هاپلوگروهها بیشتر بود. کلمات کلیدی: گوسفندان ایران، خصوصیات ژنتیکی، نشانگر ریزماهواره، ‭DNA ‬میتوکندریایی