بررسی ژنوتیپ های برنج مناطق معتدله در آزمایش مشاهده ای بین المللی ‭(IRTON)‬

این تحقیق با تعداد ‮‭45‬ ژنوتیپ برنج مناطق معتدله در مزرعه تحقیقاتی موسسه تحقیقات برنج کشور رشت درسال ‮‭1391‬اجرا شد. نوع طرح مورد استفاده آگمنت در قالب بلوک کامل تصادفی با پنج شاهد شامل سه شاهد بین المللی و دو شاهد ایرانی هاشمی و خزر با چهار تکرار بود. هرتیمار در کرت هایی به ابعاد ‮‭1/4‬ا5 متر مربع و بوته ها از همدیگر به فاصله ‮‭20‬ا‮‭20‬ سانتی متر در زمین اصلی نشاکاری شد. صفاتی مانند عملکرد دانه، تعداد خوشه در بوته، ارتفاع بوته و تعداد روز تا ‮‭50‬ درصد گلدهی اندازه گیری شد. نتایج تجزیه واریانس صفات نشان داد که بین ژنوتیپ های شاهد ازنظر تمام صفات مورد مطالعه اختلاف معنی داری در سطح احتمال%1 وجود دارد. اختلاف بین تکرارها برای صفات مورد مطالعه معنی دار نبود. مقایسه میانگین صفات کمی ژنوتیپ های غیر تکراری با ژنوتیپ شاهد ‭IR‬‮‭72‬ با استفاده از آزمون حداقل اختلاف معنی دار در سطح احتمال %5 و%1 نشان داد که ژنوتیپ شماره ‮‭003‬ با میانگین عملکرد‮‭6134‬ کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد شلتوک را تولید نمود که با ژنوتیپ شاهد‭(IR‬‮‭72‬) با میانگین عملکرد ‮‭5623/3‬ کیلوگرم در هکتار اختلاف معنی دار در سطح احتمال %5 داشت. ژنوتیپ ‮‭036‬ نیز با میانگین عملکرد ‮‭5644‬ کیلوگرم در هکتار با شاهد در یک گروه قرار گرفت و با آن اختلاف معنی داری نشان نداد. این دو ژنوتیپ به ترتیب دارای ‮‭98‬ و ‮‭112‬ سانتی متر ارتفاع بوته، تعداد خوشه در بوته ‮‭17‬ و ‮‭16‬ خوشه و ‮‭90‬ و‮‭93‬ روز تا ‮‭50‬ درصد گلدهی بودند. در نتیجه به عنوان لاین های برتر برای آزمایش پیشرفته تر انتخاب شدند.ژنوتیپ های،‮‭007‬،‮‭004‬ ،‮‭009‬ ،‮‭008 001‬و ‮‭013‬ با ‮‭80‬ تا ‮‭83‬ روز از بذرپاشی تا %‮‭50‬ گلدهی، از زودرس ترین ژنوتیپ ها شناسایی شدند که از شاهد‭psbc‬با ‮‭83/75‬ روز، زودرس تر بودند. همچنین ژنوتیپ های ،‮‭039‬ ،‮‭026 025‬و ‮‭031‬ با ‮‭84‬ تا ‮‭88‬ روز یعنی کمتر از شاهد بومی هاشمی( ‮‭88/5‬ روز) به عنوان ژنوتیپ های با دوره رشد مناسب شناسایی شدند . در نتیجه این لاین هابه عنوان منابع ژنتیکی ارزشمندبرای بلوک های دورگ گیریدر برنامه اصلاح برنج انتخاب شدند . واژه های کلیدی: برنج، معتدله، زودرسی، طرح آگمنتد