بررسی عوامل موثر بر ثبات مالی و پایداری تشکل های آب بران در حوضه سد البرز

از مهمترین دلایل کاهش بهره وری آب، پایین بودن کارایی آبیاری و اتلاف زیاد آب در بخش کشاورزی است بطوریکه تلفات آب در مراحل انتقال، توزیع، مصرف در مزارع ایران شرایط مطلوبی نداشته ودر مجموع بازده مصرف آب حدود %‮‭40‬ برآورد میگردد که بسیار پایین تر از حدود استاندارد جهانی است. از این رو دولت ایران همانند تجربه دولتها در کشورهای دیگر تصمیم به احداث سد وکانالهای آبیاری گرفته است و به منظور انجام کارهای حفاظت ونگهداری این سیستمها و کاهش هزینه های نگهداری شان آنها را به تدریج به مردم در قالب تشک ل های آب بران واگذار کرده است. با طی این مراحل نقش دولت کم رنگ خواهد شد و مدیریت و نگهداری این کانالها به بهره برداران واگذار می شود. سد البرز به منظور تامین آب مطمین برایبهره بردارن چهار شهرستان بابل، بابلسر، قایمشهر و جویبار احداث شده است و اطمینان از پایداری تشکل های بهره برداری از آب در این منطقه بسیار مهم است. در این پژوهش اولویت بندی شاخص های موثر و روشهای مختلف مدیریتی در پایداری این تشکل ها با استفاده از روش تجزیه و تحلیل سلسله مراتبی بررسی شده است.اطلاعات مورد نیاز بصورت یمایشی ( میدانی ) همراه با بازدیدهای مکرر از منطقه اجرای پروژه و بااستفاده از مصاحبه و تکمیل پرسش نامهاز کشاوزران بدست آمده است. برای انتخاب نمونه از روش نمونه گیری تصادفی ساده طبقه بندی شده استفاده شده است. مطابق با جدول کوکرا ن در مجموع از مناطق بهبود و توسعه ‮‭93‬ بهره بردار انتخاب شدند. نتایج نشان داد بر اساس جمع بندی نظرات بهره برداران آب، از چهار معیار ریسک گریزی، امور مالی و سرمایه گذاری، قانونی- حقوقی و فنی و خدماتی به ترتیب تخصیص و توزیع آب با مدیریت تعاونی آب بران با ضریب وزنی ‮‭0/504‬ ، پرداخت هزینه آب بر اساس سطح زیر کشت با ضریب وزنی ‮‭477‬/،0 پرداخت وام با بهره پایین توسط دولت با ضریب وزنی‮‭0/391‬ و مدیریت دولتی با مشارکت و همکاری کشاورزان با ضریب وزنی ‮‭0/317‬ به ترتیب مهمترین عوامل در پایداری تشکل های آب بران از دیدگاه بهره برداران بوده است. کلمات کلیدی: تشکل آب بران، پایداری، ثبات مالی، اولویت بندی، تجزیه و تحلیل سلسله مراتبی