برآورد خسارت و ارزیابی اقتصادی روش های مختلف مبارزه با کرم خراط

کرم خراط ‭(Zeuzera pyrina L.) ‬یکی از مهمترین آفات چوبخوار در کشور است. خسارت آفت از اواسط نیمه دوم دهه هفتاد بهدلیل بروز خشکسالیهای متوالی رو به گسترش نهاد. این آفت دارای میزبانهای مهمی در بین درختان میوه بوده که درختان دانهدار سیب، گلابی و به از جمله مهمترین آنها میباشند. از دیگر میزبانهای آفت می توان به گردو اشاره کرد. دامنه خسارت آفت در حال حاضر استانهای شرقی و مرکزی کشور را با شدت بیشتری در بر گرفته است. خسارت آفت با خشکیدگی سر شاخهها شروع شده و به کاهش محصول و در نهایت خشکیدگی درختان میزبان میانجامد. بنا بر این ارزش خسارت وارده با احتساب هزینه کاشت مجدد و زمان لازم جهت به ثمر نشستن و تولید اقتصادی محصول، بسیار زیاد می باشد. لذا کاهش خسارت و کاستن از پراکنش روز افزون این آفت در کشور از اهمیت ویژهای برخوردار است که یکی از مهمترین جنبههای مدیریت آفات نباتی تعیین میزان خسارت اقتصادی و ارایه راه کارهای مدیریتی بهینه جهت کاهش آن می باشد. جهت دستیابی به این مهم و بررسی و انتخاب کاراترین و موثرترین روش مبارزه به لحاظ اقتصادی در دو مرحله تحقیق انجام گردید. در مرحله بررسیهای پیمایشی پس از انتخاب کشاورزان نمونه به روش نمونه گیری دو مرحلهای خوشهای، اطلاعات به روش پرسشنامه و بررسیهای فنی در دو مرحله در طول دوره سال زراعی اخذ گردید. سپس با استفاده از روش تخمین تابع و آزمونهای آماری میزان خسارت و ارزیابی اقتصادی روشهای مختلف مبارزه به روش بودجه بندی جزیی مورد بررسی قرار گرفت . نسبت فایده به هزینه نشان داد که تمام تیمارهای مورد بررسی دارای توجیه اقتصادی میباشد.کمترین آن مربوط به روش ترکیبی مبارزه شیمیایی و هرس سرشاخهها به میزان ‮‭1/53‬ بوده است. بیشترین میزان کارایی در حفظ محصول از خسارت مربوط به تلفیق تیمار فرمون جنسی و مبارزه شیمیایی استفاده از خمیر سمی در استان کرمان (‮‭69‬ درصد) و کمترین آن مربوط به روش هرس سرشاخه ها در استان خراسان جنوبی ( .... درصد) بوده است. تحلیل ارجحیت سرمایه گذاری نشان داد به ترتیب روش تلفیقی استفاده از فرمون جنسی و مبارزه شیمیایی، روش مبارزه شیمیایی استفاده از خمیر سمی، روش تلفیقی مبارزه شیمیایی و هرس سرشاخهها و نهایتا روش هرس سرشاخهها رتبه 1 تا 4 را در دو استان مورد بررسی داشتهاند. در بین آفات و بیماریهای کلیدی،کرم خراط مشکل همه گردوکاران مورد بررسی بوده است که ‮‭34‬ درصد پاسخگویان خسارت آن را در حد زیاد، ‮‭26‬ درصد زیاد، ‮‭35‬ درصد متوسط و 5 درصدخسارت آن را کم ارزیابی نموده اند واژه های کلیدی: کرم خراط ، ارزیابی ،خسارت اقتصادی، مدیریت، مبارزه ، مدیریت کنترل، تلفیقی