بررسی کاربرد اثر کودهای آلی محرک و قارچ میکوریز بر کیفیت بذور تولیدی دو رقم سویا در کرج و مازندران

به منظور بررسی اثر کود آلی(آمینول فورته) و کود بیولوژیک (قارچ مایکوریزا ) بر بنیه بذر و عملکرد دو رقم سویا به نام های ساری و تلار پژوهشی در سال زراعی ‮‭92‬ در مزارع موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال کرج و مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی مازندران انجام شد. این پژوهش در دو مرحله مزرعه ای و آزمایشگاهی با چهار تکرار اجرا گردید. بخش مزرعه ای براساس آزمایش کرت های خرد شده با سه عامل 2ا2ا2 و 8 تیمار بر پایه بلوکهای کامل تصادفی در دو شرایط آبیاری معمولی و تنش آبیاری و بخش آزمایشگاهی به صورت آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی انجام گردید. عوامل مورد بررسی شامل، عامل اصلی 1- مصرف کود آلی 2- عدم مصرف کود آلی، عامل فرعی 1- مصرف کود بیولوژیک 2- عدم مصرف کود بیولوژیک و عامل فرعی، فرعی دو رقم ساری و تلار بود. یادداشت برداری حاصل از اندازه گیری صفات مورد بررسی در مزرعه شامل عملکرد، تعداد غلاف در بوته، متوسط وزن غلاف ها، عملکرد دانه، وزن هزار دانه، وزن خشک اندام هوایی (زسیت توده) و آزمون های جوانه زنی استاندارد و بنیه بذر در آزمایشگاه صورت و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج بدست آمده از داده های کرج نشان داد که بیشترین میزان عملکرد بذر در شرایط آبیاری معمول از تیمار عدم مصرف کود آلی و قارچ مایکوریزا در رقم تلار با میانگین ‮‭2/7‬ تن در هکتار بدست آمد، اما شرایط تنش آبیاری باعث گردید عملکرد بذر در تمامی تیمارهای اعمال شده در یک گروه آماری قرار گیرند به طوری که مقایسه میانگین اثرات متقابل سه عامل بر روی عملکرد بذر نشان داد که در همه تیمارها میانگین ها بین ‮‭1/7-1/3‬ تن در هکتاربدست آمد. همچنین نتایج آزمون جوانه زنی استاندارد بر روی بذرهایی که در شرایط آبیاری معمول درکرج بدست آمده بودند نیز نشان داد که بیشترین درصد جوانه زنی با میانگین ‮‭100‬ درصد مربوط به کاربرد کود آلی در هر دو شرایط تلقیح و عدم تلقیح با قارچ مایکوریزا در دو رقم مورد آزمایش تلار و ساری بود اما درشرایط تنش آبیاری با مصرف کود آلی و عدم تلقیح قارچ مایکوریزا و همچنین تلقیح قارچ و عدم مصرف کود آلی بیشترین درصد جوانه زنی با میانگین ‮‭96‬ درصد بدست آمد. اما نتایج حاصل از منطقه مازندران نشان داد اثر متقابل کود آلی و قارچ مایکوریزا در هر دو حالت مصرف کود آلی و مصرف کود بیولوژیک(قارچ مایکوریزا) با بیشترین درصد جوانه زنی نهایی(‮‭90/33‬درصد) درگروه برتر قرار گرفت و این امر نشان داد که با مصرف این نوع کودها بویژه در شرایط تنش آبیاری، از طریق افزایش سرعت و کاهش زمان جوانه زنی باعث بهبود جوانه زنی بذور گردید، در نهایت باعث افزایش یکنواختی سطح سبز و ایجاد تراکم مناسب و باعث افزایش عملکرد گردید. واژگان کلیدی: کیفیت بذر، کود آلی، قارچ مایکوریزا، عملکرد، سویا