مطالعه اثر تنش خشکی بر ویژگی های زراعی هیبریدهای جدید آفتابگردان

به منظور بررسی اثر تنش خشکی بر عملکرد و اجزای عملکرد هیبریدهای جدید آفتابگردان و به منظور یافتن ارقام متحمل به خشکی و دارای پتانسیل عملکرد بالا، 3 آزمایش جداگانه بصورت بلوک های کامل تصادفی در3 تکرار به مدت دو سال در ایستگاه تحقیقات کشاورزی اسلام آباد اجرا شد. سطوح تنش در سه سطح (آبیاری کامل، تنش ملایم و تنش شدید ) در کرت های اصلی و هیبریدهای جدیدآفتابگردان در سه سطح شامل ژنوتیپ های ‭Farrokh ‬، ‭Shf ‬‮‭90-81‬، ‭Ghasem ‬و‭Barzegar ‬درکرت های فرعی قرار گرفت. نتایج تجزیه واریانس مرکب داده ها نشان داد که اثر تنش خشکی بر صفات بر همه صفات مورد بررسی شامل تعداد برگ، ورود به فاز زایشی، شروع گلدهی، گلدهی کامل، پایان گلدهی، رسیدن فیزیولوژیکی، دوران پرشدن دانه، قطر طبق، تعداد دانه در طبق، ارتفاع بوته، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیکی و شاخص برداشت در سطح 1 درصد معنی دار بود. همچنین نتایج نشان داد که اثر ژنوتیپ نیز بر کلیه صفات بجز تعداد برگ در سطح 1 درصد معنی دار بود. نتایج تجزیه واریانس برای اثرات متقابل نشان داد که بر صفات تعداد برگ، گلدهی کامل، رسیدن فیزیولوژیکی، دوره پرشدن دانه، ارتفاع بوته، قطر طبق، وزن هزار دانه، عملکرد بیولوژیکی و شاخص برداشت در سطح 1درصد و بر عملکرد دانه در سطح 5 درصد معنی دار بود. مقایسه میانگین داده ها به روش دانکن نشان داد که زمان لازم تا رسیدن فیزیولوژیکی در شرایط آبیاری کامل با ‮‭83.101‬ روز در کلاس ‭A ‬و در شرایط تنش شدید با ‮‭83.97‬ روز در کلاس ‭C ‬قرار گرفت. مقایسه میانگین داده ها به روش دانکن نشان داد که تعداد روز های لازم برای رسیدگی فیزیولوژیکی در ژنوتیپ ‮‭55.104‬ ، ‭Barzegar ‬روز و در ژنوتیپ ‮‭77.95‬ ‭Farrokh ‬روز بود. مقایسه میانگین داده ها به روش دانکن نشان داد که عملکرد دانه ژنوتیپ های آفتابگردان در شرایط آبیاری کامل ‮‭4192‬ کیلوگرم بوده و در کلاس ‭A ‬قرار گرفت. در شرایط تنش شدید عملکرد دانه با ‮‭2570‬ کیلوگرم در کلاس ‭C ‬قرار گرفت. همچنین نتایج مقایسه میانگین داده ها برای ژنوتیپ ها نشان داد که ژنوتیپ ‭Barzegar ‬با عملکرد دانه ‮‭4087‬ کیلوگرم در کلاس ‭A ‬و ژنوتیپ ‭Ghasem ‬با عملکرد ‮‭2500‬ کیلوگرم در کلاس‭D ‬قرار گرفت. مقایسه میانگین داده ها برای اثرات متقابل که بیشترین عملکرد دانه در شرایط آبیاری کامل متعلق به ژنوتیپ ‭Barzegar ‬با عملکرد دانه ‮‭5007‬ کیلوگرم بود و در همین شرایط کمترین عملکرد دانه متعلق به ژنوتیپ ‭Ghasem ‬با ‮‭3283‬ کیلوگرم دانه در هکتار بود. در شرایط تنش شدید نیز همین ژنوتیپ با ‮‭1859‬ کیلوگرم در مکان آخر قرار گرفت. ژنوتیپ ‭Barzegar ‬در شرایط تنش شدید هم با ‮‭3072‬ کیلوگرم دانه در هکتار بیشترین عملکرد دانه را داشت و برترین ژنوتیپ بود. کلمات کلیدی: آفتابگردان، تنش خشکی، ژنوتیپ، عملکرد دانه