بررسی تکمیلی زیست شناسی زنجرک خرما

زنجرک خرما ‭Ommatissus lybicus Bergevin ‬یکی از آفات کلیدی درختان خرما در ایران است. کنترل شیمیایی در مناطق طغیانی آفت، رایج ترین روش کنترل است. هدف از این تحقیق بررسی مجدد زیست شناسی این آفت در شرایط مختلف اکولوژیکی است تا ضمن مرور یافته های گذشته، در صورتی که تغییراتی رخ داده است بررسی گردد. برای این منظور نخلستان های آلوده که عملیات سم پاشی در آنها انجام نمی گرفت در استان خوزستان (شهرستان بهبهان) انتخاب گردیدند. تغییرات فصلی جمعیت پوره و حشره کامل زنجرک خرما و دشمنان طبیعی بررسی گردید. همچنین رفتار تخم گذاری و تغییرات فصلی جمعیت تخم بر روی پاجوش ها و محور خوشه بررسی شد. رفتار تحرک پوره ها نیز در ساعات مختلف روز مطالعه شد. این تحقیقات طی سال های ‮‭90‬ و ‮‭91‬ به مدت 2 سال انجام شد. نتایج بررسی ها نشان داد که آفت در استان خوزستان دارای دو نسل است و ظهور پوره ها در نسل زمستانه از اواسط فروردین تا اواخر اردیبهشت در خوزستان متغیر است و در نسل تابستانه از تیمه اول شهریور تا اواخر شهریور می باشد. حشرات کامل در نسل زمستان ه از اواخ ر فروردین تا اردیبهشت و در نسل تابستانه در نیمه شهریور ماه ظاهر ش دن د. اوج حضور آنها نیز در اواخر خرداد رخ داد.اوج جمعیت زنبورهای پارازیتویید ‭Chalcididae ‬و ‭Trichogrammatidae ‬منطبق بر اوج جمعیت پوره ها و حشرات کامل نسل های اول و دوم بود. نتایج حاصل از بررسی محل تخمگذاری نشان می دهد که زنجرک خرما روی میوه ها تخم گذاری نمی کند ولی روی محور خوشه (اسپادیکس)، روی رگبرگ اصلی و سطوح بالایی وپایینی برگچه های خرما تخم گذاری انجام می شود. شمارش تخم ها در هر دو نسل نشان داد که بیشترین میزان تخم روی سطح فوقانی برگچه ها گذاشته شد به طوری که ‮‭76‬/%‮‭69‬ از تخم ها روی سطح بالایی برگچه ها، ‮‭54‬/%‮‭11‬ روی سطح پایینی و 7/%‮‭18‬ روی محور برگچه ها قرار داشتند. میزان تخم گذاری روی برگ های جوان (‮‭33‬/%‮‭61‬) بیشتر از برگ های پیر (‮‭38/67‬) بود که با توجه به سهم عمده برگ های پیر یا همان برگ های پایینی هرس آنها قابل توصیه است. در هر دو نسل پوره ها در ساعات گرم روز در قاعده برگ های جوان، لابه لای الیاف و روی پاجوش ها به سر می برند. مبارزه لکه ای در این زمان ها برای انهدام جمعیت بالایی از پوره های آفت که در روی تک درخت ها هستند، توصیه می شود. زمستانگذرانی آفت به صورت تخم است که در برنامه های مدیریتی آفت باید مدنظر قرار گیرد. واژه های کلیدی: زنجرک خرما، زیست شناسی، تغییرات فصلی جمعیت