جمع آوری و شناسایی حشرات بذرخوار گون های مرتعی ایران و پارازیتوییدهای آن ها (آذربایجان شرقی)

مراتع علاوه بر این که منبع تغذیه برای احشام هستند، محل زیست حیات وحش بوده و نیز در حفاظت از محیط زیست و نگهداری ذخایر توارثی در محل اصلی خود نقش حایز اهمیتی دارند. گون ها یکی از عناصر خیلی مهم در مراتع ایران بوده و نزدیک به ‮‭804‬ گونه گون از جنس ‭(Astragalus) ‬در ایران پراکنده هستندکه خیلی از آن ها(‮‭527‬ گونه) اندمیک و بومی ایران هستند. یکی از عواملی که سبب خسارت در گیاهان مرتعی از جمله گون ها می شود، حشرات بذرخوار می باشند که مشکلات عدیدهای در تولید بذر سالم این گیاهان بوجود می آورند. در اکثر مراتع ایران نیز این آفات وجود داشته و باعث کاهش تولید بذر می شوند. با وجود این در رابطه با شناسایی و کنترل آفات گونها مطالعات خیلی کمی صورت گرفته است. در این بررسی حشرات بذرخوار گون ها و پارازیتوییدهای آن ها طی سال های ‮‭1388‬ تا ‮‭1392‬ در مراتع استان آذربایجان شرقی جمع آوری و شناسایی شدند. ضمن جمع آوری نمونه های آلوده به بذرخواران از صحرا، در طی پرورش آزمایشگاهی حشرات موجود در روی گون ها، ارتباط سه سطح تغذیهای شامل گیاه میزبان، حشره بذرخوار و دشمنان طبیعی مورد بررسی قرار گرفت. بدین ترتیب از مجموع ‮‭79‬ نمونه بذر گون جمع آوری شده (شامل ‮‭38‬ گونه) از هفت سایت مرتعی،بذر ‮‭59‬ نمونه گون (شامل ‮‭27‬ گونه) آلوده به حشرات مختلف بذرخوار تشخیص داده شدند. حشرات جمع آوری شده ضمن درج مشخصات لازم اتاله شده و یا درداخل ویالهای درپوشدار در الکل %،‮‭75‬ نگهداری شدند. بر اساس شناسایی صورت گرفته، در اغلب موارد حشرات بذرخوار خارج شده از بذور آلوده، متعلق به راسته های ‭Coleoptera ‬و ‭Hymenoptera ‬بوده و تعداد معدودی به راستههای ‭Hemiptera‬، ‭Diptera ‬و ‭Lepidoptera ‬تعلق داشتند. در طول اجرای پروژه ‮‭95‬ گونه حشره بذرخوار بدست آمدکه موارد شناسایی شده آنها بشرح زیر می باشند. - زنبورهای خانواده ‭Eurytomidae (‬جنسهای ‭Bruchophagus‬و ‭Systole) ‬با ‮‭14‬ گونه - سوسک های خانواده ‭Bruchidae (‬جنس ‭Bruchidius) ‬با شش گونه - سرخرطومی های خانواده ‭Apionidae(‬جنسهای ‭Catapion ‬، ‭Eutrichapion‬، ‭Fremuthiella‬، ‭Ischnopterapion‬، ‭Mesotrichapion‬، ‭Perapion ‬و ‭Pseudoprotapion) ‬با ‮‭10‬ گونه - سنهای خانواده ‭Rhopalidae (‬جنسهای ‭Brachycarenus ‬و ‭Stictopleurus) ‬با دو گونه همچنین در طی این مطالعه ‮‭63‬ گونه زنبور پارازیتویید بذرخواران مذکور، از شش خانواده ‭Eurytomidae Scelionidae‬،‭Eulophidae ‬،‭Torymidae ‬،‭Pteromalidae ‬و ‭Braconidae ‬بدست آمدند که این زنبورها بر اساس شناسایی مقدماتی گونههایی از جنسهای‭Pteromalus ‬،‭Eurytoma ‬، ‭Elasmus‬، ‭Torymus ‬،‭Tetrastichus ‬،‭Pseudotorymus ‬، ‭Eupelmus ‬و ‭Cirrospilus ‬می باشند. واژه های کلیدی: آذربایجان شرقی، گون، مراتع، حشرات بذرخوار