بررسی تاثیر شیب برفاصله مناسب بین کانال های پخش سیلاب در ایستگاه کوثر

بهره وری نا به جا و نامناسب از منابع تجدید شونده، همراه با خشکسالی ، زمینه را برای تخریب پوشش گیاهی و بیابان زایی فراهم می کند. تنها با بهره وری بجا و به هنگام از آب و خاک است که می توان جلوی گسترش بیابان ها را گرفت. برای مثال پروژه های مهارو پخش سیلاب که در بیشتر بیابان ها قابل اجراست راه حل مناسبی جهت برخورد با این مشکل می باشد. در این پروژه سیلاب های فصلی برروی لبه کانال های گسترشی که آنهم روی خطوط تراز اجرا شده است پخش می شود. طراحی فاصله بین کانال ها ی گسترشی یک نیاز اساسی طراحی دراین نوع پروژه هاست. زیرا کانال های گسترشی توان جریان را کاهش داده و فاصله بین آنها باید به گونه ای طراحی شود تا پارامترهای هیدرولیکی جریان قبل از رسیدن به شرایط آستانه کنترل شود. از طرفی دیگر پارامتر های مختلفی از جمله شیب اراضی، بافت خاک، پوشش گیاهی و مقاومت جریان روی مشخصات هیدرولیکی جریان موثر است. در بین این پارامتر ها شیب اراضی روی سرعت جریان و آستانه فرسایش موثر بوده و لازمست این موضوع به طور واقعی مورد مطالعه قرار گیرد. این تحقیق در دشت گربایگان فسا واقع در جنوب شرقی استان فارس انجام شده است و هدف از اجرای آن بررسی تاثیر شیب بر فاصله بحرانی فرسایش می باشد. برای این منظور از یک دستگاه فلوم هیدرولیکی به طول ‮‭120‬ متر، عرض ‮‭40‬ سانتی متر و ارتفاع ‮‭25‬ سانتی متر استفاده شده است تا در آن جریان سطحی به عمق ‮‭10‬ سانتی متر شبیه سازی شود. در این تحقیق از 5 تیمار با شیب های ‮‭0/002‬ ، ‮‭006 0/004‬،/‮‭008 0‬،/‮‭010 0‬،/0 استفاده شده است و در هر تیمار هم 3 یا 4 آزمایش انجام گرفته است. درهر آزمایش پارامتر های هیدرولیکی دبی و عمق جریان بطور مستقیم اندازه گیری شده و سایر پارامترها از جمله سطح مقطع و سرعت جریان محاسبه شده است. همچنین پس ازهرآزمایش عمق فرسایش ورسوب هم به طور جداگانه اندازه گیری شده است. نتایج این تحقیق نشان می دهد: 1-سرعت جریان در امتداد طول مسیر خود افزایش می یابد. این روند خطی و یکنواخت نبوده بلکه متناسب با شیب بستر و ضریب مقاومت تغییر می کند و در هر آزمایش دارای یک مقدار حداکثر می باشیم. 2- ماکزیمم سرعت جریان متناسب با شیب اراضی (از ‮‭0/002‬ تا ‮‭0/010‬) از ‮‭45‬ تا ‮‭60‬ سانتی متر در ثانیه متغیر بوده است. 3- پروفیل فرسایش و رسوب که به طور جداگانه اندازه گیری شده است با تغییرات پارامتر های هیدرولیکی جریان هماهنگ است به ویژه سرعت جریان که حداکثر آن در محل حداکثر فرسایش اتفاق افتاده است. 4-در هر آزمایش فرسایش و رسوب با هم وجود داشته و می توان با استفاده از تغییرات ارتفاع بستر فلوم در قبل و بعد از هرآزمایش نقطه یا محل آستانه فرسایش را تشخیص داد. 5- در این تحقیق رابطه ای ارایه شده است که در آن تاثیر شیب بر فاصله آستانه فرسایش را نشان می دهد. این رابطه دارای شکل توانی به شرح زیر بوده که در آن ‭ L‬طول آستانه فرسایش و ‭(S) ‬شیب اراضی می باشد. واژه های کلیدی: پخش سیلاب، ایستگاه کوثر، اثرات شیب بر طول آستانه فرسایش