تعیین شاخص فاصله بین کانال های پخش در شبکه های پخش سیلاب در گربایگان فسا

پدیده فرسایش و رسوب در پروژه های پخش سیلاب به دلیل تاثیر پارامتر های محیطی از الگوی معینی تبعیت نمی کند، زیرا هیدرولیک جریان کم عمق و عریض بوده و در مناطقی که دارای مقاومت برشی زیادتری هستند رسوب گذاری و بعضی نقاط که در آنها تمرکز جریان اتفاق می افتددچار فرسایش می شوند . در این نوع پروژه ها کانال های پخش باید به گونه ای طراحی شود که جریان های سطحی قبل از تمرکز جریان و رسیدن به آستانه فرسایش توسط خاکریز پایین دست متوقف گردد. این تحقیق در ایستگاه تحقیقاتی کوثر واقع در ‮‭50‬ کیلومتری جنوب شهرستان فسا اجرا شده است. محل اجرای آن بنا به توصیه دکتر کوثر در اراضی مرتعی و دست نخورده انتهای شبکه پخش سیلاب چاه قوچ انتخاب گردیده و به منظور شبیه سازی جریان سطحی از یک دستگاه فلوم صحرایی از جنس آهن سیاه به طول ‮‭120‬ متر و عرض ‮‭40‬ سانتی متر استفاده گردید. در این طرح با فرض ثابت بودن کلیه پارامترهای فیزیکی( توپوگرافی اراضی و شیب آن، بافت و ساختمان خاک) عملیات صحرایی در سه انجام گرفت. و در هر تکرار شدت جریانی معادل‮‭10‬ سانتی متر روی لبه پخش وارد فلوم گردید پارامترهای هیدرولیکی جریان شامل دبی جریان، عمق متوسط جریان و غلظت رسوب به طور مستقیم اندازه گیری شده و سایر پارامترها از جمله سرعت متوسط جریان، تنش برشی جریان و محاسبه شده اند. نتایج این تحقیق نشان می دهد مقادیر پارامترهای هیدرولیکی جریان (به ویژه تنش برشی جریان) در امتداد شیب اراضی و با افزایش فاصله از ابتدای فلوم (لبه پخش) زیادتر شده و در فاصله ‮‭70‬ تا ‮‭80‬ متری از ابتدای فلوم حداکثر می شوند. گرچه این تغییرات خطی و یکنواخت نبوده و متناسب با شیب بستر و ضریب زبری آن تغییر می کند. در این تحقیق علاوه بر بررسی تغییرات پارامترهای هیدرولیکی جریان، پدیده فرسایش و رسوب گذاری در طول بستر فلوم مورد بررسی قرار گرفت. که در آن ماکزیمم فرسایش در فاصله ‮‭70‬ تا ‮‭80‬ متری از ابتدا ی فلوم ایجاد گردید. بنابراین بهترین فاصله بین کانال های پخش در این شبکه با ویژگی های فیزیکی _ شیمیایی و توپوگرافی خاص خود ‮‭70‬ متر پیشنهاد می شود. واژه های کلیدی : پخش سیلاب، فاصله کانال های پخش، هیدرولیک جریان و فرسایش.