اثر تنش شوری بر رشد دو گونه صنوبر (کبوده و پده) و هیبریدهای بین آن ها (سمنان)

درختان صنوبر کبوده و پده از گونه های بومی کشور ایران به شمار می آیند. صنوبر کبوده به لحاظ سازگاری و تولید چوب و فرم کیفی تنه برای فضای سبز و صنوبر پده نیز به دلیل مقاومت به شرایط اقلیمی گرم و خشک و شوری خاک از پتانسیل های بسیاری برخوردارند. در برنامه های دورگ گیری بین گونه ای، انتقال صفت شوری و مقاومت به تنش شوری از پده و انتقال صفت فرم کیفی تنه و رشد زیاد از صنوبر کبوده از اهمیت خاصی برخوردار بوده است. هدف از این تحقیق ارزیابی میزان مقاومت به تنش شوری و رشد چهار کلن صنوبر ‭(Populus alba ‬‮‭58‬.،‮‭57‬ ‭Populus alba ‬‮‭44‬.،9 ‭Populus euphratica ‬وهیبرید ‮‭44/9‬ ‭P. euphratica x P. alba) ‬در ایستگاه بیابان گرمسار بوده است. طرح حاضر به مدت پنج سال (‮‭1388-1392‬) در ایستگاه تحقیقات بیابان گرمسار به اجرا گذاشته شد. بدین منظور از درختان پده، کبوده و هیبرید پده در کبوده موجود در کلکسیون ایستگاه تحقیقات البرز کرج قلمه به ارتفاع حدود‮‭20- 25‬ و قطر‮‭1 -1/5‬ سانتیمتر تهیه شده و پس از ریشه دار شدن به زمین اصلی طرح منتقل گردید. کلنهای صنوبر در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار کاشته شدند. ویژگیهای رویشی نهالها شامل درصد زنده مانی، قطردر ارتفاع ‮‭30‬ سانتیمتری و ارتفاع طی سه سال متوالی (‮‭1390-1392‬) مورد اندازه گیری قرار گرفت. همچنین سطح برگ، ضخامت برگ، سطح ویژه برگ و درصد ماده خشک برگ نیز در سال اول بعد از کاشت اندازه گیری گردید. ویژگی های فیزیولوژیک برگ شامل پرولین، قند، کلروفیل ‭a ‬و b، کارتنویید، پروتیین کل، مقدار پراکسیداز و درصد رطوبت نسبی بر اساس روشهای استاندارد اندازه گیری شد. نتایج تجزیه واریانس ویژگی های رویشی کلن های صنوبر نشان داد که صفات درصد زنده مانی، قطر و ارتفاع اختاف معنی داری را در طی سه سال بعداز کاشت نشان داد. آزمون مقایسه میانگین ها نشان داد که کلن هیبرید و پده به ترتیب با ‮‭100‬ و ‮‭63‬ درصد زنده مانی بیشترین زنده مانی را درسال سوم بعد از کاشت در مقایسه با کلن های کبوده داشته اند. همچنین کلن هیبرید و گونه پده با رشد قطری به ترتیب ‮‭8/8‬ و ‮‭7/6‬ سانتیمتر و رشد طولی ‮‭4/5‬ و ‮‭3/6‬ متر بیشترین مقدار را در سال سوم بعد از کاشت داشته اند. نتایج ویژگیهای فیزیولوژیکی برگ نشان داد که کلنهای صنوبر از نظر صفات پرولین، قند، کلروفیل ‭a ‬و b، کارتنویید و درصد رطوبت نسبی ‭(RWC) ‬دارای اختلاف معنی داری بودند. در نهایت کلن هیبرید از توان رویشی و استقرار مناسبی در عرصه شور ایستگاه بیابان گرمسار برخوردار بوده است. کلمات کلیدی: پده، کبوده، شوری، هیبرید، تنش، ، عملکرد، ویژگیهای فیزیولوژیک