ارزیابی کمی و شناسایی باکتری های بیماری زا در آب و کپور ماهیان پرورشی مزارع غنی شده با شیرابه کود گاوی و شیمیایی

در حال حاضر برای غنی کردن آب استخرهای کپورماهیان پرورشی و تولید پلانکتون برای ماهیان پلانکتون خوار مانند کپور نقره ای‭(Hypophthalmichthys molitrix) ‬وسرگنده‭(H. nobilis )‬از انواع مختلف کودهای شیمیایی مانند اوره، نیترات، سولفات و فسفات آمونیوم و پتاس استفاده می شود. کودهای شیمیایی به ویژه کودهای فسفاته می توانند باعث آلودگیهای زیست محیطی گردند، لذا استفاده از مواد جایگزین از جمله شیرابه کودهای آلی که یک محصول فرعی صنایع دامداری است می توان استفاده نمود. این مطالعه با هدف مقایسه بین اثرات استفاده از شیرابه کود گاوی وکود شیمیایی بر میزان بار میکروبی آب، حضور باکتریهای بیماریزا با منشا انسانی در کپور ماهیان پرورشی و شناسایی باکتریهای بیماریزا ی مشترک بین انسان و کپور ماهیان پرورشی از جنبه بهداشت انسانی و آبزیان در آب و کپور ماهیان پرورشی استخرهای پرورش ماهیان گرم آبی انجام گردید. در بررسی خصوصیات میکروبی شیرابه مورد استفاده مشخص شد که میانگین تعداد شمارش کلی باکتریها (اعم از هوازی و بیهوازی) وکلیفرمها‭(Total coliform) ‬به ترتیب (‮‭10 6 1200‬ا 4 )،( ‮‭102 300‬ ا‮‭47‬ )در هر میلی لیتر شیرابه بوده است.بر اساس داده های بدست آمده مشخص گردیدکه تعداد شمارش کلی باکتری در آب استخر غنی شده با شیرابه کود گاوی بطور معنی داری از تعداد شمارش کلی باکتری در استخر غنی شده با کود شیمیایی بیشتر بوده است. همچنین مقایسه میزان بار میکروبی در هر استخر طی زمانهای مختلف نمونه برداری نشان داد که میزان بار میکروبی در استخر غنی شده با شیرابه کود گاوی در مرداد ماه تفاوت معنی دار با سایر زمانهای نمونه برداری داشته است، در حالیکه در استخر غنی شده با کود شیمیایی تفاوت معنی داری در میزان بار میکروبی طی زمانهای مختلف مشاهده نشد. در خصوص عوامل باکتریایی بیماریزای جدا سازی شده نتایج ،تنوع بیشتری را در مزرعه غنی شده با شیرابه کود گاوی نشان داد. بطوریکه در تمام نمونه برداریها، باکتری های سودوموناس‭(Pseudomonas)‬، کلبسیلا‭(klebsiella)‬، انتروباکتر‭(Enterobacter)‬، اشریشیا کولی ‭ (Escherichia coli) ‬ویرسینیا ‭(Yersinia)‬جداسازی گردید. لیکن در مزرعه غنی شده با کود شیمیایی در درجه اول سودوموناس‭(Pseudomonas) ‬و بعد اشریشیا کولی ‭(Escherichia coli) ‬جداسازی گردید.براساس نتایج هیچ باکتری از نمونه های ماهی اخذ شده از استخر غنی شده با شیرابه کود گاوی جداسازی نگردید. همچنین باکتریهای تهدید کننده بهداشت انسانی نیز مانند شیگلا‭(Shigella) ‬و سالمونلا ‭(Salmonella) ‬نیز نه از آب و نه از ماهی پرورشی استخر غنی شده با شیرابه جداسازی نگردید. نتایج نشان داد که میزان سختی کل، فسفر کل، مواد جامد محلول و هدایت الکتریکی در استخر غنی شده با شیرابه کود گاوی بطور معنی داری بیشتر از آب استخر غنی شده با کود شیمیایی بوده است . از سوی دیگر میزان ‭BOD‬، اکسیژن محلول و شفافیت آب بطور معنی داری در استخر غنی شده با شیرابه کود گاوی کمتر از استخر غنی شده با کود شیمیایی بوده است. لیکن نتایج بدست آمده از میزان ازت کل، قلیاییت و ‭pH ‬آب تفاوت معنی داری را بین استخر غنی شده با شیرابه کود گاوی و کود شیمیایی نشان نداد. نتایج این بررسی نشان داد که عوامل باکتریایی ارتباط مستقیم و یا غیر مستقیم با برخی از فاکتورهای اکولوژیکی دارند و با توجه به آنچه گفته شد به نظر می رسد چنانچه استفاده از کود دامی خصوصا کود گاوی در غنی سازی استخرهای پرورش کپور ماهیان پرورشی در قالب یک پایش میکروبی از آب استخر و ماهیان و نیز از فاکتورهای فیزیکی وشیمیایی آب انجام گیرد می تواند به عنوان جایگزین کود شیمیایی در شرایط کنترل شده مورد استفاده قرار گیرد.