بررسی و مقایسه عملکرد لاین های امیدبخش گندم نان برنامه به نژادی منطقه معتدل کشور

در این بررسی3 لاین امید بخش گندم نان، منتخب از آزمایشات نرمال شامل لاینهای ‮‭90-9‬‭-M-‬‮‭7-90‬ ، ‭M ‬و ‮‭90-16‬‭-M ‬که از پروژه مصوب برنامه راهبردی تحقیقات گندم آبی و دیم کشور تحت عنوان "سازگاری و پایداری عملکرد دانه ژنوتیپهای امید بخش گندم نان برای مناطق معتدل کشور (‮‭90‬‭-ERWYT) ‬انتخاب شدند به همراه دو رقم جدید گندم منطقه (ارقام جدید پارسی و سیوند) و دو رقم رایج منطقه (به نامهای بهار و پیشتاز)، مجموعا 7 لاین و رقم، در قالب یک طرح بلوکهای کامل تصادفی ‭(RCBD) ‬با 3 تکرار مورد ارزیابی قرار گرفتند. این آزمایش بطور یکنواخت در دو نقطه از شهرستان ورامین (روستای حاجی آباد سالار و روستای خاوه) اجرا شد. ارقام پارسی و سیوند جدیدترین رقمهای معرفی شده برای شرایط مطلوب آبیاری در اقلیم معتدل کشور و از جمله بخش عمده ای از استان تهران می باشند. در این آزمایش ابعاد هر کرت ‮‭12‬ خط کاشت با فاصله ‮‭20‬ سانتیمتر و به طول ‮‭10‬ متر بوده و مساحت هر کرت ‮‭24‬ متر مربع می باشد. نتایج نشان داد که بین دو مکان اجرای آزمایش از نظر عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت اختلاف معنی دار نداشتند اما از نظر صفات وزن هزار دانه، تعداد روز تا خوشه دهی، تعداد روز تا رسیدگی و ارتفاع بوته، اختلاف بین دو مکان معنی دار بود. منطقه حاجی آباد با ‮‭6604‬ کیلوگرم در هکتار بیشترین و منطقه خاوه با ‮‭6334‬ کیلوگرم در هکتار کمترین میانگین عملکرد دانه را داشتند. بین هفت ژنوتیپ مورد بررسی از نظر عملکرد دانه و ارتفاع بوته اختلاف معنی داری در سطح آماری %5 ، و از نظر عملکرد بیولوژیکی، تعداد روز تا رسیدگی، شاخص برداشت، تعداد روز تا ظهور خوشه و وزن هزار دانه اختلاف معنی داری در سطح آماری %1 مشاهده شد (جدول 5). بیشترین میانگین عملکرد دانه برای لاین ‮‭90-16‬‭-M ‬با ‮‭6818‬ کیلوگرم در هکتار بود که اختلاف بین این لاین با لاین ‮‭90-7‬‭-M ‬، و همچنین ارقام اصلاح شده پیشتاز و بهار معنی دار نبود. کمترین میزان عملکرد دانه با ‮‭5701‬ کیلوگرم در هکتار متعلق به سیوند بود. نتایج نهایی آزمایش اخیر نشان داد که در میان 7 ژنوتیپ مورد بررسی، لاینهای ‮‭90-7‬‭-M ‬و ‮‭90-16‬‭-M ‬از عملکرد دانه ی بالاتر از دو شاهد جدید و پر محصول (پارسی و سیوند) برخوردار بوده و همچنین در مقایسه با رقم محبوب و پر پتانسیل پیشتاز برتری داشت و قابلیت توسعه و تکثیر در منطقه و توصیه به کشاورزان را دارا می باشند. واژه های کلیدی: گندم، تنش خشکی، لاین امید بخش، منطقه معتدل، تحقیقی تطبیقی ‭(on form)