ارزیابی کارایی پشه شته خوار ‭(Aphidend‬ض‭) Aphidoletes aphidimyza ‬جهت کنترل شته پنبه رو‭Aphis gossypii ‬رو ی خیار گلخانه ای

شته ها از آفات مهم محصولات کشاورزی بوده که به محصولات سبزی گلخانه ای خسارت وارد می کنند. کشاورزان برای کنترل این آفات در دفعات از حشرهکشهای شیمیایی استفاده میکنند. بهدلیل مصرف تازهخوری خیار، وجود باقیمانده سموم در آن برای مصرفکنندگان خطرناک بوده، لذا بکارگیری عوامل کنترل بیولوژیک اهمیت ویژه ای دارد. از پارازیتوییدها گونههای ‭. ervi‬، ‭Aphidius colemani A ‬و از شکارگرها گونه ‭Aphidoletes aphidimyza ‬توسط شرکت های مختلف بهصورت تجاری برای کنترل بیولوژیک شته ها در شرایط گلخانه تولید و عرضه می شوند. در این تحقیق کارایی پشه شتهخوار ‭A. aphidimyza ‬با نام تجاری ‭Aphidend‬ضدر تلفیق با زنبور پارازیتویید ‭A. colemani ‬جهت کنترل شته پنبه در گلخانه های خیار تجاری بررسی شد. برای ارزیابی کارایی پشه شتهخوار، مرحله شفیرگی این شکارگر براساس توصیه شرکت تولید کننده رهاسازی شد. نتایج نمونهبرداری از جمعیت شتهها و دشمنان طبیعی، قبل و هفت روز پس از هر بار رهاسازی در تیمارها، ثبت شد. با داده های بهدست آمده تغییرات جمعیت شتهها (شته پنبه) و دشمنان طبیعی( پشه شتهخوار و زنبور پارازیتویید) بررسی شد و مقایسه آماری جهت ارزیابی کارایی عوامل بهدست آمد. این بررسیها در دو گلخانه پلاستیکی خیار به مساحت ‮‭9000‬ و ‮‭4000‬ مترمربع در منطقه پیشوا و جوادآباد ورامین اجرا شد. در سال زراعی ‮‭1388-89‬ و ‮‭1389-90‬ تعداد چهار نوبت زنبور ‭A. colemani ‬و چهار نوبت پشه شکارگر ‭A. aphidomyza ‬در هفته های مختلف پس از کشت خیار در گلخانه ها رهاسازی شدند. پشه شکارگر در کانون های آلوده شته مستقر شد و جمعیت آفت را کنترل کرد بهطوری که در هر کلنی بیش از 5 عدد لارو شکارگر شمارش شد. در گلخانه پیشوا در سال ‮‭89‬ و ‮‭90‬ با افزایش زنبورهای پارازیتویید، به ترتیب درصد پارازیتیسم به %‮‭80‬ و بیش از %‮‭90‬ رسید. درگلخانه پیشوا نرخ رهاسازی پشه شتهخوار ‮‭1/7‬ و در گلخانه جوادآباد ‮‭2/5‬ عدد در مترمربع بدست آمد. در حالیکه نرخ رهاسازی دشمن طبیعی مکمل این شکارگر یعنی زنبور پارازیتویید در گلخانه پیشوا و جوادآباد به ترتیب ‮‭1/2‬ و ‮‭75‬/. حاصل شد. نتایج نشان داد که رهاسازی دشمنان طبیعی از روند افزایش جمعیت شتهها جلوگیری کرد و جمعیت شته پنبه را در گلخانهها پس از رهاسازی بهطور معنیداری (‮‭001.0‬‭> P)‬کاهش داد. در زمینه حذف و یا کاهش مصرف سموم در گلخانهها و تولید خیار سالم نیز نتایج نشان داد که در سال ‮‭1389‬ درگلخانه ‮‭2000‬ مترمربعی جوادآباد، با اجرای کنترل بیولوژیک ضمن تولید محصول خیار دارای باقیمانده ناچیز سم، نه تنها عملکرد محصول کاهش نمییابد، بلکه افزایش عملکرد نیز حاصل میشود. واژههای کلیدی: گلخانه، خیار، شته پنبه، پشه شتهخوار، ‭Aphidoletes aphidimyza ‬، کارایی