بررسی اثرات تراکم کاشت و زمان و میزان مصرف نیتروژن بر پنجه دهی و عملکرد دانه گندم دیم در گنبد

آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی گنبد اجرا شد. تیمارها ترکیبی از دو عامل تراکم کاشت در دو سطح (‮‭200‬ و ‮‭300‬ دانه در مترمربع) و زمان و میزان های مختلف مصرف نیتروژن در ‮‭15‬ سطح به ترتیب در مراحل کاشت، پنجه زنی و ساقه رفتن به صورت: ‮‭0-0‬- ،‮‭75 -0 0‬- ،‮‭150 -0 0‬- ،‮‭0 -0 0‬- ،‮‭75 -0 75‬- ،‮‭150 -0 75‬- ،‮‭0-75 75‬- ،‮‭0 -150 0‬- ،‮‭0-75 0‬- ،‮‭0 -150 75‬- ،‮‭0-0 75‬- ،‮‭75 -0 150‬- ،‮‭0-75 150‬- ،‮‭75 -75 -75 150‬ و ‮‭225 -0-0‬ بود. هر کرت به طول 6 متر و شامل 6 ردیف کاشت به فاصله ‮‭20‬ سانتی متر و رقم مورد آزمایش کوهدشت بود. نتایج نشان داد که در سال اول افزودن هر ‮‭10‬ کیلوگرم کود نیتروژن از منبع اوره در زمان پنجه زنی باعث تولید 7 سنبله بیشتر در متر مربع شد اما افزودن همان مقدار در مرحله ساقه رفتن باعث افزایش ‮‭2/4‬ سنبله در مترمربع گردید. در حالی که در سال دوم که مصادف با بارندگی های بهتری بود افزودن کود سرک در مراحل پنجه زنی یا ساقه رفتن تاثیر زیادی بر تعداد پنجه نداشت. افزودن کود با مقادیر مختلف در مراحل قبل از کاشت و پنجه دهی، باعث افزایش غلظت نیتروژن در برگ گیاه در مرحله ساقه رفتن گردید، اما افزایش غلظت نیتروژن باعث افزایش میزان عملکرد دانه نگردید. سال دوم عملکرد بیشتری نسبت به سال اول (‮‭852‬ کیلوگرم در هکتار ) داشت از این مطالعه استنباط می شود تیمارهای مختلف کود نیتروژن تاثیر معنی داری بر علمکرد دانه نداشتند علت این امر می تواند به علت بالا بودن نیتروژن اولیه خاک باشد. استفاده از تناوب های زارعی که تثبیت بیولوژیکی نیتروژ ن خاک را افزایش داده و یا از بقایای مصرفی کود سال قبل نیتروژن خاک را افزایش داده اند مصرف نیتروژن ضروری نمی باشد. برای توصیه، نیتروژن اولیه خاک در نظر گرفته شود برای اراضی که نیتروژن اولیه خاک که از تناوب های علوفه و بقایای کود از سال بیش از نیاز بوده باشد، مصرف آن ضرورت ندارد. واژه های کلیدی: نیتروژن، تراکم کاشت، پنجه زنی و عملکرد گندم.