اندازه گیری تیومرسال در فراورده های بیولوژیک به روش کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا طیف سنج جرمی

تیومرسال (که با اسامی تیمروسال و مرتیولات نیز شناخته میشود) یک مشتق آلی جیوهدار از اتیل جیوه میباشد که به عنوان نگهدارنده در فراورده نهایی واکسنهای باکتریایی مصرف پزشکی مورد استفاده قرار میگیرد. تیومرسال به عنوان غیرفعال کننده مطمین ارگانیسمها و توکسینها طی تولید واکسن، همچنین جهت اطمینان از استریل بودن خط تولید و جلوگیری از رشد میکروبها در محصول به کار میرود. در سال های اخیر، نگرانیها در مورد استفاده از این ماده در واکسن افزایش یافته است، به ویژه این که این فراورده ها در کودکان مورد استفاده قرار میگیرد. کنترل منظم این نگهدارنده، جهت اطمینان از این که محصول بیولوژیک به صورت مناسبی محافظت شده و مقدار اضافی از جیوه به فراورده نهایی افزوده نشده است بسیار مهم میباشد. نگهدارندههای حاوی جیوه از ترکیباتی هستند که سنجش آن ها به آسانی امکان پذیر نیست ؛ چرا که معمولا در غلظت بسیار کم مورد استفاده قرار میگیرند و ترکیبات ناشی از تخریب آنها با فراورده بیولوژیک واکنش داده و تعداد زیادی محصول تداخل کننده به وجود می آورد. روشهای شیمیایی متداول، نظیر روش رنگ سنجی با استفاده از دیتیزون به روشهای خسته کننده هضم و استخراج نیاز دارند. روشهای میکروبیولوژی به سادگی نمیتوانند برای سنجش تعداد زیاد نمونه مورد استفاده قرار گیرند و نتایج نیز می توانند تحت تاثیر سایر ترکیبات موجود در فراورده های بیولوژیکی، قرار گیرند. با پیشرفت علوم و به تبع آن پیشرفت روشهای مختلف تجزیهای، تعیین و اندازهگیری آسان و سریعتر همراه با صحت و دقت بالاتر امکانپذیر گردیده است. روشهای دستگاهی مختلفی برای اندازهگیری مواد با خواص فیزیکوشیمیایی مختلف ارایه شده است. بسته به خواص آنالیت، ماتریکس نمونه، دقت و صحت مورد نیاز و امکانات آزمایشگاه روشهای متناسبی می توانند جهت اندازهگیری آنالیت مورد نظر به کار گرفته شوند. در این تحقیق برای نخستین بار یک روش استخراج مایع- مایع بر روی صفحات ‮‭96‬ چاهکه با ظرفیت بالا جهت استخراج ترکیب جیوه توسعه داده شده است. استفاده از کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا مجهز به طیف سنج جرمی، از این روش، یک روش بسیار سریع، حساس و انتخاب گر ساخته است. در تحقیق حاضر پارامترهای دستگاهی و استخراج بهینه شدند. پس از انجام بهینه سازی ها، مشخص شد که این روش در محدوده ‮‭1200-10‬‭-gL ‬دارای رفتار خطی بوده، حد تشخیص آن ‮‭13‬‭-gL ‬و مقدار انحراف استاندارد نسبی این روش نیز حدود %5 می باشد. همچنین با استفاده از این روش توسعه داده شده مقدار تیومرسال در شش نوع فرآورده بیولوژیک مختلف به طور موفقیت آمیزی اندازه گیری شد. از مزایای این روش می توان به سرعت بالا، مصرف بسیار کم حلال، حساسیت و نیز اثر کم بافت نمونه اشاره نمود. کلمات کلیدی: استخراج مایع- مایع، صفحات ‮‭96‬ چاهکه، کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا مجهز به طیف سنج جرمی، تیومرسال، واکسن.