مکان یابی ژن های مقاومت به بیماری بلایت فوزاریومی سنبله گندم با استفاده از مارکرهای ‭SSR‬

بیماری بلایت فوزاریومی سنبله گندم از جمله بیماریهای مهم مناطق گرم و مرطوب دنیاست. گونه های مختلف فوزاریوم قادرند غلات دانه ریز(گندم، دوروم، جو،ی ولاف، چاودار، تریتیکاله، برنج، ذرت خوشه ای، ارزن) و ذرت را آلوده کنند. این بیماری عملکرد محصول را از ‮‭10‬ تا ‮‭50‬ درصد کاهش می دهد.به علاوه تعدادی از جدایه ها قادرند مایکوتوکسین هایی را در گیاهان زنده مزرعه و دانه های انبار شده تولید کنند.مزارع گندم مازندران و گرگان و مغان از جمله مناطق آلوده کشور به شمار می روند. شرایط جوی مناسب (رطوبت و دما) ، وجود زاد مایه قارچ و کشت ارقام حساس به بیماری، خسارت جبران ناپذیری بر محصول گندم این مناطق وارد می کند. فروتن و همکاران در سال ‮‭1372‬ میزان آلودگی ارقام گندم را در مزارع شمال کشور بالغ بر ‮‭70‬ در صد برآورد نمودند در این تحقیق به منظور مطالعه توانایی تولید و شناسایی نوع تیپ شیمیایی توکسین های تولید شده توسط جدایه های مختلف قارچ فوزاریوم بالغ بر ‮‭90‬ جدایه بیماریزای قارچی ‭F. graminearum ‬از مزارع مختلف استان های گلستان، مازندران و همچنین دشت مغان (استان اردبیل) جمع آوری و شناسایی و از لحاظ توانایی تولید توکسین های‭NIV ‬و ‭DON ‬و همچنین مشتقات شیمیایی وابسته به آنها بررسی گردیدند. برای تعیین گروه شیمیایی توکسین جدایه های مورد بررسی از مجموعه آغازگرهای ‭TRI‬‮‭13‬‭DONR ‬،‭TRI‬‮‭13‬‭F ‬و آغازگرهای اختصاصی ژن ‭TRI‬5جهت بررسی تیپ شیمیایی ‭DON ‬و از آغازگرهای ‭TRI‬،‮‭13‬ ‭NIVF TRI‬‮‭13‬‭R ‬وآغازگرهای اختصاصی ژن ‭TRI‬7 جهت بررسی تیپ شیمیایی ‭NIV ‬استفاده گردید. همچنین ردیابی مشتقات شیمیایی استیله شده ‭DON ‬از جمله ‮‭15‬‭-AcDON‬و 3‭-AcDON ‬بوسیله آغازگرهای اختصاصی ژن ‭TRI‬3 انجام گرفت. ردیابی توکسین های ‭DON ‬، ‭NIV‬، 3‭-AcDON ‬، ‮‭15‬‭-AcDON ‬تولیدی در جدایه های ‭F. graminearum ‬بر مبنای تکثیر ژن های ‭Tri‬،‮‭13‬‭Tri‬،5‭Tri‬،3‭Tri‬7 بود. نتایج واکنش ‭PCR ‬نشان می دهد که ‮‭73‬ در صد جدایه ها همزمان تولید کننده ‭DON ‬و ‭NIV ‬بوده و ‮‭27‬ درصد جدایه ها فقط ‭DON ‬تولید نموده و قادر به تولید ‭NIV ‬نمیباشند. همچنین تیپ شیمیایی توکسین در همه جدایه های تولید کننده ‭DON ‬از نوع ‮‭15‬‭-AcDON‬می باشند. نتایج این تحقیق برای اولین بار تولید همزمان توکسین های تیپ ‭DON ‬و ‭NIV ‬را در تعداد زیادی از جدایه های قارچ ‭F. graminearum ‬در ایران گزارش می دهد. از طرف دیگر این نتایج بیانگر کارایی و قابل اعتماد بودن استفاده از پرایمرهای اختصاصی جهت ردیابی و شناسایی تیپ توکسین تولیدی توسط قارچ عامل بیماری می باشد. با توجه به اینکه در ‮‭73‬ درصد جدایه ها کموتایپ ‭DON ‬و ‭NIV ‬تواما ردیابی شده است همچنین در این تحقیق واکنش ‮‭22‬ توده بذری نسبت به جدایه های بیماری زای غالب در شمال ایران بررسی شد. نتایج ارزیابی گلخانه ای به روش مایه زنی نقطه ای ‭ (Point Inoculation) ‬نشان می دهد که هنگام تلقیح ‮‭22‬توده بذری با یک جدایه بیماری زا تنها ‮‭11‬ توده واکنش کاملا مقاوم و مقاوم داشته بقیه حساس یا نیمه حساس و کاملا حساس هستند. هنگامی که همین توده بذری با مخلوط سه جدایه بیماری زا تلقیح شدند 9 توده واکنش مقاوم ونیمه مقاوم نشان دادند