ارزیابی اقتصادی عملکرد سیستم های آبیاری بارانی شهرستان اراک با استفاده از روش ‭DEA .‬

بطورکلی، آب یکی از محدودترین عوامل تولید بنا بر شرایط اقلیمی و استفاده و برداشت بی رویه در بخش کشاورزی کشور می باشد و به دغدغه اصلی مدیران و مسیولین در سال های اخیر تبدیل شده است. بهرهبرداری مطلوب از این عنصر کمیاب، یا از طریق تعیین الگوی کشت مناسب یا کم آبیاری و یا از طریق اعطای تسهیلات و حمایت از کشاورزان صورت میگیرد. ضمن اینکه توجه به عملکرد اقتصادی می تواند سطحی از بهرهوری استفاده از منابع آب در بخش کشاورزی را تضمین کند. در این ارتباط، ارتقای کارایی اقتصادی هم در راستای بهبود عوامل فنی پشتیبانی مصرف آب و آبیاری بوده و هم به هزینه ها و سود و زیان حاصله از آن توجه داشته و راهبردی در جهت نیل به رشد اقتصادی و تولید پایدار میباشد. در این میان، یکی از ابزارهای مناسب و کارآمد سنجش و ارزیابی کارایی اقتصادی منابع آب و سیستم های وابسته به آن، تحلیل پوششی داده ها می باشدکه به عنوان یک روش غیر پارامتری به منظور محاسبه کارایی واحدهای تصمیمگیرنده استفاده می شود. بعد از اجرای سیستم های آبیاری بارانی و بهرهبرداری از آن اقلا چند سال لازم است تا از آنها استفاده شده و سپس برای ارزیابی عملکرد آنان اقدام نمود. در این پژوهش سال مبنا، ‮‭1388‬ در نظر گرفته شده که در این سال ‮‭58‬ مورد آبیاری بارانی بهره برداری شده در انواع مختلف کلاسیک، ویلموو و سنتر با کمک مدیریت آب و خاک جهاد کشاورزی استان مرکزی بطور تصادفی مشخص و اطلاعات اولیه آنها استخراج گردید. با توجه به تعداد کم جامعه آماری از روش آماری تمام شماری استفاده و اطلاعات آنها در سال زراعی ‮‭91-90‬ به صورت پرسشنامه مصاحبه ای جمع آوری گردید که در نهایت ‮‭50‬ پرسشنامه مورد تایید قرارگرفت. سپس اطلاعات استخراج شده از پرسشنامه ها، با استفاده از روش تحلیل پوششی داده ها ‭(DEA)‬، مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. واحدهای کارا ‮‭19‬ مورد و ناکارا ‮‭31‬ مورد مشخص و متوسط کارایی معادل ‮‭78.0‬ محاسبه شد و برای واحدهای ناکارا، پیشنهادها و راهکارهای لازم برای افزایش کارایی آنها، ارایه گردید.