ارزیابی ژنوتیپ های چغندرقند برای مقاومت به بیماری ویروسی کرلی تاپ در شرایط مزرعه

ویروس پیچیدگی برگ چغندرقند ‭Beet curly top virus (BCTV) ‬یکی از مهمترین ویروس های بیماری زا در چغندرقند است. با توجه به اهمیت تهیه ارقام مقاوم و ارزیابی مقاومت در استان کرمانشاه پروژه تحقیقاتی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سال اول با ‮‭54‬ و در سال دوم با ‮‭47‬ ژنوتیپ و 3 تکرار در سه خط 5 متری در کنار شاهد اجرا شد. یادداشت برداری های لازم شامل شمارش تعداد بوته بعد از تنک کردن، شدت آلودگی در مرداد ماه، شدت آلودگی در شهریور و یکنواختی اندامهای هوایی در شهریور ماه انجام شد. برای مقایسه ژنوتیپ ها، شاخص بیماری ‭(Disease Index) ‬محاسبه و سپس شاخص بیماری ژنوتیپ های مختلف با یکدیگر و با شاهد مقایسه شد. آنالیز داده ها با نرم افزار ‭SAS ‬و مقایسه میانگین ها با آزمون ‭LSD ‬و دانکن انجام گردید. از آزمون های سرولوژیکی لکه گذاری بافتی‭(TBIA) ‬و واکنش زنجیره ای پلیمراز با استفاده از آغازگرهای اختصاصی به منظور ردیابی آزمایشگاهی (کلینیکی) ویروس ‭BCTV ‬و تایید نتایج حاصل از ارزیابی چشمی بوته ها استفاده گردید. نتایج تجزیه آماری داده های مزرعه نشان داد که بین ژنوتیپ های مورد بررسی در هر دو سال از نظر مقاومت به بیماری کرلی تاپ اختلاف معنی دار وجود دارد. همچنین بر اساس آزمون مقایسه ای دانکن، ژنوتیپ های مورد نظر در گروه های مختلفی قرار گرفتند. آزمون سرولوژیکی آلودگی ‮‭39‬ مورد از ‮‭55‬ تیمار مورد بررسی در سال اول آزمایش را تاییدکرد. همچنین آزمون مولکولی 6 مورد دیگر از مواردی را که در آزمون سرولوژیکی منفی بودند را به عنوان آلوده تایید کرد. در نتیجه گیری کلی در سال اول ژنوتیپ های تحت شماره های 5 و 1 که در هردو بار ارزیابی دارای میانگین ضریب شدت آلودگی کمتر از یک بودند و همچنین در شرایط آزمایشگاهی آلودگی آنها تایید شد به عنوان مقاوم به بیماری در نظر گرفته شدند و در سال دوم ژنوتیپ های تحت شماره ،‮‭9 6‬ و ‮‭15‬ که دارای ضریب آلودگی 1 و کمتر بودند برای آنجام آزمون های اصلاحی بعدی پیشنهاد می گردند. لغات کلیدی: ویروس پیچیدگی برگ چغندر قند، مقاومت، بیماری، چغندر قند