تعیین اهداف و برنامه اصلاحی برای نژادهای گوسفند ایران

این تحقیق به منظور برآورد مولفه های واریانس-کوواریانس و پارامترهای ژنتیکی، ارزیابی روند ژنتیکی ایجاد شده در صفات تولیدی و تولیدمثلی طرح محوری قوچ و تعیین برنامه مناسب اصلاح نژاد برای نژادهای گوسفند ایران انجام شده است. برآورد مولفه های (کو)واریانس و پارامترهای ژنتیکی صفات رشد و تولیدمثل تحت مدل حیوانی به روش حداکثر درستنمایی محدود شده انجام گرفت. به منظور تعیین اهداف اصلاحی و ضرایب اقتصادی، از هر نژاد چند گله (4 تا 8 گله) به منظور جمع آوری اطلاعات تحت پوشش قرار گرفت. تعداد 4 شاخص انتخاب که ترکیبات مختلفی از صفات وزن پشم، مجموع وزن بره های شیرگیری شده از هر میش در معرض آمیزش و وزن میش در هنگام جفت گیری بودند مورد بررسی قرار گرفتند.شاخص انتخاب I1 شامل صفات وزن پشم، وزن بدن میش هنگام جفت گیری و کل وزن شیرگیری به ازا هر میش در معرض آمیزش بود. همچنین شاخص شاخص انتخاب I2شامل صفات وزن پشم و کل وزن شیرگیری به ازا هر میش در معرض آمیزش بود. شاخص شاخص انتخاب I3نیز شامل وزن بدن میش هنگام جفت گیری و کل وزن شیرگیری به ازا هر میش در معرض آمیزش بوده و شاخص انتخاب I4فقط شامل کل وزن شیرگیری به ازا هر میش در معرض آمیزش بود.با استفاده از شبیه سازی کامپیوتری به روش تصادفی و به صورت چند صفتی، گله های ‮‭100‬ تا ‮‭300‬ راسی ایجاد شد و با تغییر نسبت قوچ از 2 درصد به ،‮‭6 4‬ و 8 درصد و تغییر در اجزا شاخص انتخاب، میزان تغییر در همخونی و ژنوتایپ کل طی ‮‭10‬ سال انتخاب بر اساس شاخص انتخاب مربوطه به دست آمد. مقدار وراثت پذیری صفات رشد و صفات تولید مثلی در دامنه سایر گزارشات قرار داشت به نحوی که وراثت پذیری صفات رشد در اکثر نژادها در حد متوسط بوده و برای صفات تولیدمثلی وراثت پذیری ها عمدتا پایین و کمتر از ‮‭0/1‬ بودند. مطالعه روندهای ژنتیکی نشان داد که بهبود ژنتیکی قابل توجه در صفات مطالعه شده ایجاد نشده است و فقط تغییرات نامنظمی در طول سالهای مختلف مشاهده شد. در اکثر نژادها ضرایب اقتصادی نسبی بر اساس گرایش حداکثر سود برای صفت وزن فروش بره حداکثر و برای صفت وزن میش در هنگام جفت گیری حداقل بود. در همه نژادها، با افزایش اندازه گله، میزان هم خونی کاهش یافت و در عوض پیشرفت ژنتیکی و میزان پیشرفت اقتصادی افزایش یافت. همچنین با افزایش تعداد قوچ، میانگین هم خونی کاهش یافت اما پیشرفت ژنتیکی و پیشرفت اقتصادی کاهش پیدا کردند. با توجه به نتایج شاخص انتخاب کامل ‭(I‬1) برای نژادهای قزل،افشاری، زندی، زل، سنگسری، بلوچی و لری بختیاری، شاخص انتخابI2برای نژاد ماکویی، شاخص انتخابI3برای نژاد کبوده و شاخص انتخابI4برای نژادهای کرمانی، مغانی، دالاق و قره گلبه عنوان شاخص انتخاب مناسب معرفی شدند. انتظار بر این است که با به کارگیری این شاخص ها در برنامه انتخاب همزمان هم بهبود ژنتیکی در صفات منظور شده در شاخص ایجاد شود و هم درآمد دامدار حداکثر گردد. کلید واژه ها : گوسفند، پارامترهای ژنتیکی،ضرایب اقتصادی،شاخص انتخاب